Alzheimer’da hafızadan önce ortaya çıkan yeni belirti
Alzheimer hastalığının erken teşhisine yönelik araştırmalar sürerken, bilim insanları hafıza kaybı başlamadan önce ortaya çıkabilecek yeni bir belirtiye…
Ayla Demirhan ·
Araştırmada incelenen bilişsel esneklik; değişen koşullara uyum sağlama, yeni kuralları öğrenme, hatalardan ders çıkarma ve farklı görevler arasında geçiş yapabilme gibi zihinsel becerileri kapsıyor. Bilim insanları, bu yeteneğin günlük yaşamda araç kullanmaktan iş ortamındaki yeni talimatlara uyuma kadar birçok alanda önemli rol oynadığına dikkat çekti.
Fare deneylerinde dikkat çeken sonuç
Araştırmacılar, Alzheimer benzeri beyin değişiklikleri geliştirilen fareler üzerinde yaptıkları deneylerde, hayvanlara önce ödül kazandıran bir davranışı öğretti, ardından kuralları değiştirdi.
Sağlıklı fareler kısa sürede yeni kurallara uyum sağlarken, Alzheimer modeli farelerin ödül getirmemesine rağmen eski davranışı sürdürdüğü görüldü. Buna karşın mekânsal hafızalarında belirgin bir bozulma tespit edilmedi.
Beyinde anormal aktivite tespit edildi
Beyin incelemelerinde, karar verme süreçlerinde görev alan medial prefrontal korteks ile bağlantılı striatum bölgesinde anormal aktivite saptandı. Ayrıca öğrenme ve davranış esnekliğinde rol oynayan bazı sinir hücrelerinin aktivitesinin azaldığı belirlendi.
Araştırmacılar, aşırı aktif beyin hücrelerinin Alzheimer ile ilişkili amiloid-beta proteininin üretimini artırabildiğini, bu proteinin de beyin hücrelerini daha fazla uyararak hastalığın ilerlemesini hızlandırabilecek bir döngü oluşturduğunu ifade etti.
Deneysel tedavi umut verdi
Bu döngüyü hedef alan deneysel tedavinin uygulandığı farelerde ise yeni durumlara uyum sağlama becerisinin arttığı, beyin aktivitesinin normale yaklaştığı ve amiloid-beta seviyelerinin azaldığı gözlendi.
Erken teşhis için yeni hedef
Bilim insanları, sonuçların insanlarda da doğrulanması halinde Alzheimer’ın erken teşhisinde hafıza testlerine ek olarak bilişsel esnekliği ölçen değerlendirmelerin de kullanılabileceğini belirtti.
Araştırmacılar, bulguların Alzheimer’da yürütücü işlevlerin hafızadan önce bozulabileceğine dair önemli biyolojik kanıtlar sunduğunu vurgularken, çalışmanın yalnızca fareler üzerinde gerçekleştirildiğine dikkat çekti. Bulguların klinik uygulamalara aktarılabilmesi için geniş kapsamlı insan çalışmalarına ihtiyaç duyulduğu kaydedildi.