Yoko Ono, İstanbul sergisi için kadınlara anonim tanıklık çağrısı yaptı

Yoko Ono’nun “Yoko Ono: Insound and Instructure” başlıklı sergisi 25 Haziran–27 Aralık 2026 tarihleri arasında İstanbul’daki Sakıp Sabancı Müzesi’nde izleyiciyle buluşacak. Sanatçı, serginin merkezindeki “Yükseliş” enstalasyonu için kadınlardan, kadın oldukları için maruz kaldıkları kötülüklere dair tanıklık metinleri ve yalnızca gözlerini gösteren fotoğraflar göndermelerini istiyor.

Çağrı, tanıklıkları kimlikten bağımsız bir şekilde bir araya getirerek deneyimleri görünür kılmayı ve izleyici katılımını eserin parçası hâline getirmeyi amaçlıyor. Sergi, İspanya’nın León kentindeki MUSAC ile iş birliğiyle hazırlandı.

Ono’nun çağrısı, katılımcıların fotoğraflarında yalnızca bakışlarını paylaşmalarını isteyerek anonimliği koruyor. Yüzlerin ve pozların yokluğu, farklı diller ve kültürler arasında ortak bir bakışa işaret eden, evrensel ve eşit bir temsil öneriyor. Müze sergilemesinde bu fotoğraflar ve metinler yan yana getirilecek ve enstalasyon, yeni katkılarla süreç boyunca büyüyecek.

Serginin İstanbul’da gerçekleşecek olması, Türkiye’de kadın cinayetleri, erkek şiddeti, dijital zorbalık ve kamusal alanda toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin sıkça tartışıldığı bir dönemde ek bir toplumsal anlam taşıyor. Etkinlik, estetik tercihlerden çok gerçek tanıklıkları öne çıkararak kamusal farkındalık yaratmayı hedefliyor.

Program, sanatçının 1960’lardan bugüne şiir, desen, fotoğraf, video, heykel ve enstalasyon gibi farklı mecralardaki üretimlerinden bir seçkiyi bir araya getiriyor. Sergi metinlerinde, izleyici katılımını merkezine alan yaklaşımın İstanbul’daki sunumda da belirleyici olacağı vurgulanıyor.

‘Yükseliş’ için anonim tanıklık çağrısı

Göz fotoğraflarıyla kimliği koruma

Çağrı metnine göre katılımcılar tanıklıklarını kendi dillerinde ve istedikleri açıklıkta yazabilecek. İsim paylaşımı tercihe bırakılırken, soyadı yazılmaması isteniyor. Fotoğraflarda yalnızca gözlerin görüneceği bir kadraj talep ediliyor. Bu materyaller “Yükseliş” kapsamında SSM’de sergilenecek ve çalışma farklı ülkelerde de gösterilmek üzere büyümeyi sürdürecek.

İzleyici katılımı serginin parçası

Ono, izleyiciyi pasif konumdan çıkaran işleriyle biliniyor. “Cut Piece”, “Mend Piece” ve “Sky Ladders” gibi çalışmalar, fiziksel ve zihinsel katılımı önceleyen bu çizginin örnekleri arasında gösteriliyor. İstanbul’daki enstalasyon ise farklı kadınların tanıklıklarını yan yana getirerek ortak bir deneyim alanı kurmayı hedefliyor.

Serginin kapsamı ve bağlamı

MUSAC iş birliği ve içerik

“Yoko Ono: Insound and Instructure”, İspanya’nın León kentindeki MUSAC ile iş birliğiyle hazırlandı. Seçki, sanatçının çok disiplinli pratiğini geniş bir zaman aralığında izlemeye olanak tanıyor ve İstanbul sunumunda katılımcı üretimlerle birlikte tamamlanacak işler de yer alacak.

Türkiye bağlamı ve toplumsal etkisi

Serginin Türkiye’de açılması, sık tartışılan toplumsal konulara doğrudan temas eden bir bağlam oluşturuyor. Tanıklık metinlerinin ve göz fotoğraflarının yan yana gelmesi, deneyimlerin dramatize edilmeden kayda geçirilmesine ve görünürlük kazanmasına hizmet etmeyi amaçlıyor.

Çağrı metninde “Yükseliş”in İstanbul’daki süreçte büyüyeceği ve başka ülkelerde de sergileneceği ifade ediliyor; sergi açılana kadar yapılacak katkılar enstalasyonun biçimlenmesinde rol oynayacak.