Yeni yasa: Sosyal medya ve doğum izni sil baştan

TBMM Genel Kurulu bu hafta, çocukların dijital güvenliği ve çalışma hayatında ebeveyn haklarını aynı pakette ele alan yeni bir kanun teklifini görüşecek. Teklif yasalaşırsa, 15 yaş altı çocukların sosyal ağlara erişimi Türkiye’de yasal olarak sınırlandırılacak ve platformlara doğrudan yükümlülükler gelecek. Aynı paket, ücretli doğum iznini uzatıyor, babalık iznini sektörler arasında eşitliyor ve çocukların bulunduğu alanlarda çalışmaya yönelik sabıka kısıtlarını genişletiyor.

Dijital alanda en kritik değişiklik, sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaş altı kullanıcıları platformdan dışlamakla yükümlü hale gelmesi. Düzenleme, şirketlerin yaş doğrulama sistemleri dahil gerekli teknik önlemleri kurmasını zorunlu kılıyor. Bu yaklaşım, denetim ve uyum maliyetini doğrudan platformlara taşıyor; kimlik doğrulama, veri işleme ve kullanıcı deneyimi gibi alanlarda yeni operasyonel süreçler gerektirebilir.

Teklif, çevrim içi oyun platformlarını da kapsıyor. Günlük erişimi 100 bini aşan oyun platformları Türkiye’de temsilci bulunduracak. Platformlar ayrıca içeriklerini yaş kriterlerine göre sınıflandırarak sunmak zorunda kalacak; bu da içerik yönetimi, katalog düzeni ve ebeveyn kontrol araçları gibi alanlarda standartlaşma baskısı yaratabilir.

Çalışma hayatında ise ücretli doğum izni 16 haftadan 24 haftaya çıkarılıyor ve kamu-özel ayrımı kaldırılıyor. Düzenleme yürürlüğe girdiğinde 24 haftalık süreyi henüz tamamlamamış anneler de uzatılmış haktan yararlanabilecek. Babalık izninde de eşitleme geliyor; tüm babalar sektör fark etmeksizin 10 gün ücretli izin kullanacak.

Koruyucu ailelere yönelik yeni izin hakkı da pakete eklendi. Çocuğun teslim alındığı tarihten itibaren koruyucu ailelere 10 günlük izin tanınıyor. Bu adım, koruyucu ailelik süreçlerinde ilk günlerdeki bakım ve uyum ihtiyacını iş güvencesiyle ilişkilendiriyor.

Teklif, Çocuk Koruma Kanunu’nda da güvenlik odaklı bir genişleme getiriyor. Belirli ağır suçlardan mahkumiyeti kesinleşen kişilerin, çocukların yoğun bulunduğu yerlerde çalışması veya bu yerleri işletmesi yasaklanacak. Kapsamda okul, kreş, yurt, okul servisi, internet kafe, spor tesisi ve çocuk kulübü gibi alanlar yer alıyor; suç başlıkları arasında cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, kasten öldürme ve insan ticareti bulunuyor.

Teklif, TBMM Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’nda kabul edildi ve AK Parti Grubu tarafından hazırlandı. Genel Kurul görüşmelerinin ardından yasalaşma süreci netleşecek. Uygulama tarafında ise yaş doğrulama ve temsilci bulundurma gibi yükümlülükler, düzenleyici kurumların ikincil mevzuat ve denetim kapasitesiyle birlikte şekillenecek; işverenler açısından da izin sürelerinin bordro, planlama ve insan kaynağı süreçlerine etkisi öne çıkacak.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Düzenleme, çocuk güvenliği ve aile politikalarını aynı çerçevede ele alarak sosyal politika gündemini ve uygulama kapasitesini öne çıkarabilir. Yaş doğrulama ve temsilci şartı, veri koruma ve dijital denetim alanlarında ikincil düzenleme ihtiyacını artırabilir.

Sektör Etkisi: Sosyal ağlar ve oyun platformları, yaş doğrulama, içerik sınıflandırma ve yerel temsilcilik gibi uyum başlıklarında yeni maliyet ve süreçlerle karşılaşabilir. İşverenler, uzayan izin süreleri nedeniyle iş gücü planlaması, geçici ikame ve bordro süreçlerini yeniden tasarlamak zorunda kalabilir.

Piyasa Etkisi: Dijital platformlarda uyum yatırımları, teknoloji tedarikçileri ve kimlik doğrulama çözümlerine talep kanalı oluşturabilir. İş gücü maliyetleri ve izin düzenlemeleri, özellikle emek yoğun sektörlerde kârlılık ve fiyatlama beklentilerini bordro kanalıyla etkileyebilir.