Yavuz Sultan Selim Köprüsü devri 2028'e ertelendi

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nün kamuya devir tarihini 2024’ten 2028’e kaydırdı. Karar, köprünün yap-işlet-devret (YİD) modeliyle yürüyen sözleşmesine “iş artışı ve proje revizyonları” gerekçesiyle ek süre verilmesine dayanıyor.

Köprünün ihale sözleşmesinde kamuya devir yılı 2024 olarak yer alıyordu. Bakanlık, sözleşme kapsamındaki değişiklikleri gerekçe göstererek devir takvimini dört yıl uzattı ve yeni tarihi 2028 olarak belirledi. Bu değişiklik, kamu-özel işbirliği (KÖİ) projelerinde sözleşme yönetimi, risk paylaşımı ve kamu maliyesi görünürlüğü başlıklarını yeniden gündeme taşıdı.

Yeni Yol Partisi Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ, ertelemenin gerekçelerini ve bütçe etkilerini TBMM gündemine taşıdı. Özdağ, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’na verdiği soru önergesinde, ertelemenin nedenlerini, garanti ödemelerinin toplam tutarını ve kamu maliyesine yıllık etkilerini açıklamasını istedi. Bu sorular, özellikle YİD/KÖİ projelerinde garanti mekanizmalarının bütçe üzerindeki yükünün izlenmesi açısından kritik görülüyor.

Bakan Uraloğlu’nun yanıtı, işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğü ifadesiyle sınırlı kaldı. Bakanlık, garanti ödemelerinin büyüklüğü, yıllık bütçe etkisi ve sözleşme şartlarında hangi revizyonların yapıldığı gibi kalemlere ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Bu yaklaşım, proje sözleşmelerinde değişikliklerin kapsamı ve mali sonuçlarının kamuoyuna açıklanma düzeyi konusunda şeffaflık tartışmalarını artırdı.

Devir tarihinin ötelenmesi, kamuya geçişle birlikte beklenen işletme gelirleri, bakım-onarım sorumlulukları ve risklerin hangi tarihte kamuya geçeceğini de doğrudan etkiliyor. YİD modelinde işletme süresi uzadığında, varlığın kamuya devri gecikiyor ve sözleşme dönemindeki gelir-akışları ile yükümlülükler daha uzun süre özel işletmeci tarafında kalıyor.

Buna karşılık, sözleşmede yer alan garanti ve benzeri kamu yükümlülükleri varsa, bu yükümlülüklerin süresi ve bütçe planlaması da takvim değişikliğinden etkilenebiliyor.

KÖİ projelerinde sözleşme revizyonları, genelde iş kapsamı değişiklikleri, teknik gereklilikler, finansman koşulları veya uygulama sırasında ortaya çıkan ihtiyaçlarla ilişkilendiriliyor. Bu tür revizyonlar, kamu tarafının üstlendiği risklerin niteliğini ve zamanlamasını değiştirebildiği için, TBMM denetimi ve kamu maliyesi raporlaması açısından düzenli ve karşılaştırılabilir veri ihtiyacını artırıyor.

Mevcut durumda Bakanlığın ayrıntı vermemesi, kararın mali etkilerinin dış paydaşlar tarafından ölçülmesini zorlaştırıyor.

Gelişme, Türkiye’de büyük ölçekli altyapı projelerinde sözleşme yönetimi ve hesap verebilirlik tartışmalarının sürdüğünü gösteriyor. Devir takvimindeki değişiklik, hem kamu bütçesi hem de proje finansmanı tarafında nakit akışı varsayımlarını etkileyebilecek bir unsur olarak izleniyor.

Ülke Etkisi: Devir tarihinin ötelenmesi, KÖİ sözleşmelerinde revizyonların bütçe görünürlüğü ve TBMM denetimi üzerinden siyasi tartışmaları etkileyebilir. Garanti ödemeleri gibi kalemler açıklanmadığı için kamu maliyesi risklerinin izlenmesi daha çok raporlama ve şeffaflık tartışmasına bağlı kalabilir.

Sektör Etkisi: KÖİ/YİD projelerinde süre uzatımı, sözleşme yönetimi ve değişiklik süreçlerinin standartlaşması ihtiyacını öne çıkarabilir. Benzer projelerde yatırımcıların sözleşme revizyonu, gelir akışı ve risk paylaşımı varsayımlarını yeniden fiyatlamasına yol açabilir.

Piyasa Etkisi: Kamu yükümlülüklerinin kapsamı netleşmediği için, bütçe risk algısı ve ülke risk primi kanalıyla piyasa fiyatlamaları etkilenebilir. Proje finansmanı tarafında ise nakit akışı projeksiyonları ve vade varsayımları, devir takvimi değişikliklerine duyarlı kalabilir.