Yapay zeka tarım projesi Trabzon’da başladı

Trabzon’un Sürmene ilçesinde bir ortaokul, okul bahçesinde yürüttüğü yapay zeka destekli tarım uygulamasıyla hem eğitim hem de kaynak verimliliği odağında dikkat çeken bir model kurdu. Sürmene Ayşe Kırali Ortaokulu öğrencileri 20 Nisan 2026’da “Sıfır Karbonlu Akıllı Yaşam Döngüsü” adını verdikleri projeyi başlattı. Proje, ata tohumlarıyla organik üretimi, yapay zeka destekli nem sensörleriyle su yönetimini ve mutfak atıklarından kompost üretimini aynı döngüde birleştiriyor.

Uygulamanın merkezinde, toprağın nemini ölçen sensörler var. Öğrenciler bu sensörlerden gelen verilerle her bitkinin ihtiyaç duyduğu su ve nem seviyesini belirliyor ve sulamayı buna göre ayarlıyor. Bu yaklaşım, özellikle okul bahçesi gibi küçük alanlarda bile aşırı sulamayı azaltarak su israfı riskini düşürmeyi hedefliyor.

Proje aynı zamanda, geleneksel üretim materyali olan ata tohumlarını teknolojiyle birlikte kullanarak yerel çeşitlerin korunması ve sürdürülebilir üretim pratiklerinin yaygınlaşması hedefini öne çıkarıyor.

Atık yönetimi ayağında öğrenciler evlerinden getirdikleri mutfak atıklarını kompost yapıyor ve doğal gübre elde ediyor. Böylece organik atıkların çöpe gitmesi yerine toprağa geri kazandırılması amaçlanıyor. Kompost kullanımı, kimyasal gübre ihtiyacını azaltma potansiyeli taşıdığı için okul ölçeğinde de olsa karbon ayak izi tartışmalarına somut bir örnek sunuyor.

Proje adı “sıfır karbon” vurgusu taşısa da uygulama, ölçüm ve raporlama kapasitesi geliştikçe emisyon azaltımının daha izlenebilir hale gelmesine zemin hazırlıyor.

Çalışma, öğrencilerin okul bahçesinde oluşturduğu organik tarım alanında ata tohumlarını ekmesiyle başladı ve ilk hasat alındı. Hasat edilen ürünler arasında kara lahana, marul, yeşil soğan, mısır, maydanoz ve ahududu yer aldı. Proje, TÜBİTAK Ortaokul Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması’nda ilk 100 proje arasına girdi.

İlçe Milli Eğitim Müdürü Cem Yakupoğlu ve Proje Koordinatörü Kadir Helvalı, çalışmanın sürdürülebilir tarım bilincini artırma ve bu bilinci gelecek nesillere aktarma yönüne dikkat çekti. Eğitim kurumları açısından proje, STEM odaklı öğrenmeyi tarım, çevre ve kaynak yönetimiyle birleştiren uygulamalı bir örnek oluşturuyor.

Yerel yönetimler ve eğitim idareleri içinse benzer projeler, su verimliliği, atık azaltımı ve yerel tohum farkındalığı gibi başlıklarda düşük maliyetli pilot uygulama alanı işlevi görebilir.

Olası Etkiler

Ülke Etkisi: Proje, eğitim politikalarında iklim, su verimliliği ve atık yönetimi temalarının uygulamalı içeriklerle güçlenmesine zemin hazırlayabilir. Yerel ölçekte benzer uygulamalar, okulların çevre yönetimi pratiklerini standartlaştırma tartışmalarını etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Sensör, veri analitiği ve tarım teknolojileri tedarikçileri için okul ve kamu projeleri yeni bir pilot pazar alanı oluşturabilir. Ata tohumu ve organik üretim odağı, yerel tohum ağları ve küçük ölçekli üretim ekosisteminde farkındalığı artırabilir.

Piyasa Etkisi: Tarım teknolojileri ve su yönetimi çözümlerine yönelik kamu kaynaklı küçük ölçekli alımlar, ilgili ürün ve hizmetlere talep kanalı yaratabilir. Atıkların komposta dönüşmesi gibi döngüsel uygulamalar, belediye atık maliyetleri ve çevresel raporlama süreçleri üzerinden dolaylı finansal etkiler üretebilir.