Türkiye-AB yüksek düzeyli siyasi diyalog toplantısı: Ana gündem Kıbrıs

Hristodulidis, ekim sonuna kadar yapılması öngörülen AB-Türkiye toplantısında Kıbrıs müzakerelerinin de görüşüleceğini açıkladı.

Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, görüşmenin hem adadaki çözüm arayışını hem Ankara ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkileri kapsayacağını söyledi. Açıklama, Kıbrıs konusunda müzakere masasına dönüş çabalarıyla AB-Türkiye gündeminin birlikte değerlendirileceği bir diplomatik temas planına işaret ediyor.

Hristodulidis, Brüksel'deki AB Konseyi zirvesi sürerken cuma günü gazetecilerin sorularını yanıtladı. Aktardığına göre, üst düzey görüşmenin düzenlenmesini Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres istedi; toplantı yapılacağına ilişkin bilgi de kendisine bir gün önce ulaştı.

Hristodulidis iki dosyayı birlikte değerlendiriyor

Hristodulidis, toplantıya ilişkin bilgilendirmenin New York'taki görüşmeler ile Guterres ve AB kurumlarının yöneticileri arasındaki temasların ardından geldiğini belirtti. Planı olumlu karşıladığını söyleyen Hristodulidis, gündemi birbirinden ayrı ancak bağlantılı iki diplomatik süreç olarak tarif etti.

İlk dosya, Kıbrıs'ta çözüm müzakerelerinin yeniden açılması için yürütülen girişimler olacak. İkinci dosyada ise Türkiye ile AB arasındaki ilişkilerin hangi alanlarda ilerleyebileceğinin değerlendirilmesi öngörülüyor; Hristodulidis, bu iki başlık arasında doğrudan bağ kuruyor.

Hristodulidis'e göre, AB ile ilişkilerde ilerlemenin koşulu, Kıbrıs görüşmelerinin daha önce uzlaşılan çerçevede yeniden başlaması. Bu, Hristodulidis'in açıkladığı tutum; toplantı için Türkiye ve AB tarafından birlikte ilan edilmiş bir sonuç veya taahhüt değil.

Açıklanan takvimde ikinci bir temas daha bulunuyor: Guterres'in kişisel temsilcisinin ekim sonlarında adaya gelmesi bekleniyor. Hristodulidis, bu ziyaret ile AB-Türkiye görüşmesinin diplomatik ilerlemeye elverişli koşullar oluşturabileceğini değerlendirdi; müzakerelerin başlayacağı kesin bir tarih vermedi.

Crans-Montana'dan kalan müzakere başlıkları

Adanın 1974 sonrasında fiilen bölünmesini izleyen çözüm arayışlarında, İsviçre'deki Crans-Montana görüşmeleri kapsamlı bir anlaşma girişimiydi. BM öncülüğünde 2017'de yapılan konferans, iki toplumun ve iki bölgenin yer aldığı federal bir düzen temelinde yeniden birleşmeyi hedefliyordu.

Konferanstaki anlaşmazlıklar yalnızca yönetimin nasıl paylaşılacağıyla sınırlı değildi. Türkiye'nin garantör konumu, adadaki Türk askerlerinin durumu, güvenlik düzenlemeleri, toprak ve mülkiyet meseleleri de müzakere masasındaydı; dönüşümlü başkanlık da ele alınan konular arasındaydı.

Görüşmeler bazı başlıklarda ilerlese de taraflar güvenlik düzenlemeleri, garantiler ve siyasi eşitlik üzerinde uzlaşamadı. Guterres, konferansın anlaşma üretmeden kapandığını 7 Temmuz 2017 tarihinde duyurdu; bugünkü diplomatik temasların arka planında bu sonuçsuz girişim bulunuyor.

Son temaslar ise ağırlıklı olarak güveni artırmaya yönelik önlemler ve teknik hazırlıklarla ilgili. Dolayısıyla diplomatik görüşmelerin sürmesi ile kapsamlı çözüm müzakerelerinin resmen başlaması farklı aşamalar; Hristodulidis'in açıklaması, ikinci aşamaya geçildiği anlamına gelmiyor.

Antalya'da katılım var, görüşme belirsiz

Kasım ayında Antalya'da düzenlenmesi beklenen COP31, iki Kıbrıslı liderin aynı etkinlikte bulunabileceği bir başka diplomatik zemin oluşturuyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Hristodulidis, BM iklim konferansına katılacaklarını ayrı açıklamalarla bildirdi.

Erhürman, 14 Ekim tarihli açıklamasında Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından davet edildiğini ve konferans günlerinde Antalya'da bulunacağını söyledi. Hristodulidis ise katılımını önceki gün duyurdu; Erhürman, diğer liderin programını basın aracılığıyla öğrendiğini belirtti.

Erhürman, açıklamasında diyalog ve diplomasiye olumlu yaklaştığını da ifade etti. Ancak iki liderin Antalya'da ikili görüşme yapacağı açıklanmış değil; aynı konferansa katılım, tek başına böyle bir buluşmanın kararlaştırıldığı anlamına gelmiyor.

Ekim için öngörülen toplantı gerçekleşirse, Hristodulidis'in bağlantı kurduğu Kıbrıs müzakereleri ile AB-Türkiye ilişkileri aynı gündemde değerlendirilecek. Açıklamada görüşmenin kesin günü, yeri ve katılımcıları belirtilmedi; Antalya'daki olası liderler buluşması da henüz netleşmiş değil.