Trump’tan ‘kara harekatı’ açıklaması

İran savaşı, Trump'ı BM haftasında Körfez liderlerinin desteğini aramaya zorluyor. Beyaz Saray askeri seçenekleri masada tutuyor.

ABD Başkanı Trump, salı günü New York'ta Suudi Arabistan, BAE, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman liderleriyle görüşmeyi planlıyor. Zirve, Washington'un İran'a karşı daha geniş saldırıları yeniden başlatıp başlatmama kararından önce bölgesel desteği ölçmek için yapılacak.

BM haftasında Körfez hesabı

Trump, bir röportajda önünde "çok büyük bir karar" bulunduğunu söyledi ve İran rejimine karşı daha ileri gidip gitmeme seçeneğini açık bıraktı. Nihai kararın ara seçimlerden önce mi sonra mı verileceğine ilişkin takvim paylaşmadı.

ABD Başkanı, Körfez ülkelerini "son derece koruduk" diyerek toplantıda onların pozisyonunu doğrudan dinlemek istediğini belirtti. Bu vurgu, Washington'un askeri hamlelerinin yalnızca İran'ı değil, ABD'nin enerji ve güvenlik ortaklarını da risk hesabına dahil ettiğine işaret ediyor.

Trump son günlerde savaşın yakında bitebileceğini yinelerken, bazı ABD'li yetkililer çatışmanın sürdürülemez bir "ne savaş ne barış" çizgisine sıkıştığını savunuyor. Aynı yetkililere göre ara seçimlere kadar anlaşma çıkmazsa, Beyaz Saray daha geniş askeri operasyonlara dönebilir.

Hürmüz geçişleri ve askerler

Ağustos başında Trump, Suudi Arabistan ve Katar'ın İran'ın petrol ve gaz tesislerine misilleme yapabileceği yönündeki endişelerini iletmesinin ardından geniş çaplı operasyonları askıya almıştı. O tarihten sonra Beyaz Saray, İran'la müzakereleri dondurdu ve yeni yaptırım kampanyası başlattı.

Washington aynı dönemde İran limanlarına dönük deniz ablukasını sürdürdü. ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açmaya ve küresel enerji piyasasına daha fazla petrol akışı sağlamaya odaklandı.

ABD'li yetkililere göre boğazdan geçen petrol ve gaz tankerlerinin sayısı son dönemde arttı, ancak deniz trafiği savaş öncesi seviyelerin altında kalıyor. Petrol fiyatlarının yüksek seyrini koruduğu aktarıldı; mevcut fiyat düzeyi veya savaş öncesi karşılaştırma için rakam verilmedi.

ABD'li yetkililere göre Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, Orta Doğu'daki kuvvet seviyesinin yıl sonuna kadar korunması talimatı verdi. Amaç, olası tam ölçekli savaşa hazırlık için mevcut askeri kapasitenin elde tutulması olarak açıklandı.

Aynı yetkililer, ordunun bekleme pozisyonunda uzun süre kalamayacağını ve Beyaz Saray'ın yön seçmesi gerekeceğini söylüyor. Üst düzey bir yetkili, "Bir noktada nihai hedefin ne olduğuna karar vermeniz gerekir" değerlendirmesini yaptı.

Trump, deniz ablukasının İran'ın petrol ihracatını engellediğini savundu. "Başladığımızdan beri İran’a tek bir gemi bile gitmedi. Denediler ve hepsini havaya uçurduk" diyen Trump, İran'ın ABD ile doğrudan temas halinde olduğunu ve anlaşma istediğini de iddia etti.

New York sonrası iki rota

Beyaz Saray, çatışmanın bitmesi halinde Trump'ın görev süresinin kalan iki yılı için ayrı bir strateji üzerinde çalışıyor. Planda İran'ı çevrelemeye dönük bölgesel çaba ve İsrail ile komşuları arasındaki normalleşme başlıklarının genişletilmesi öngörülüyor.

Trump'a gelecek hafta New York'ta İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşüp görüşmeyeceği sorulduğunda, "Görüşebilirim" yanıtını verdi. İki lider arasında şimdilik planlanmış bir randevu bulunmadığı aktarıldı.

Eğer New York'taki zirve diplomatik hattı güçlendirirse, küresel enerji etkisi Hürmüz geçişlerindeki toparlanma üzerinden sınırlanabilir. Bu durumda Beyaz Saray yaptırım ve abluka baskısını korurken, tanker şirketleri ile bölgesel üreticiler daha öngörülebilir bir rota takvimi arar.

Eğer Trump operasyonları yeniden genişletirse, ilk etki enerji taşımacılığı, sigorta maliyetleri ve Körfez güvenliği üzerinden hissedilir. Böyle bir yol, Beyaz Saray'ın askeri kuvvetleri bölgede daha uzun tutmasını gerektirirken, petrol ve gaz sektöründe arz kesintisi riskini merkezde tutar.