Çin'den İran Desteğinde Kısıtlama ve Nadir Toprak İhracatında İyileşme Beklentisi

ABD'den Çin'e Yönelik Beklentiler

ABD'li üst düzey bir yetkili, Çin'in İran'a sağladığı maddi desteği kısıtlamasının beklendiğini ve ABD'ye nadir toprak elementleri ihracatında iyileşme gözlendiğini belirtti. Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında Pekin'de gerçekleşen zirve sırasında yapıldı. Yetkili, Pekin'in bu tutumunu Orta Doğu'daki deniz ticaret yollarının açık kalması ve ABD ile ticari akışın sürdürülmesi isteğiyle ilişkilendirdi.

 

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin'in Hürmüz Boğazı'ndan serbest geçişi kritik gördüğünü ve İran'a yaklaşımında "pragmatik" davrandığını ifade etti. Greer, Washington'ın Pekin'in Tahran'a yönelik her türlü maddi desteği sınırlamak için elinden geleni yapacağına dair "büyük güveni" olduğunu dile getirdi. Bölgede barışın sağlanmasına yönelik ortak bir arzunun bulunduğunu da sözlerine ekledi.

 

Greer'in yorumları, Orta Doğu istikrarı konusunda ABD ve Çin'in çıkarlarının potansiyel olarak örtüştüğüne işaret etti. Özellikle enerji ve ticari deniz taşımacılığını tehdit eden aksaklıklar bu örtüşmeyi güçlendiriyor. Ancak Çin'in hangi adımları atacağı veya ABD'nin bu desteğin kısıtlanmasını nasıl ölçeceği konusunda detay verilmedi.

 

Hürmüz Boğazı ve Çin'in İran Politikası

Greer, görüşmelerin Çin için Hürmüz Boğazı'nın geçiş ücreti veya askeri kontrol olmaksızın açık kalmasının önemini vurguladığını aktardı. Bu görüşün toplantıdan "açıkça anlaşıldığını" belirten Greer, ABD'nin bu durumu memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

 

Bu değerlendirme, Pekin tarafından kamuoyuna açıklanmış bir taahhütten ziyade bir beklenti olarak çerçevelendi. Açıklamalarda ayrıca, İran'a desteğin kısıtlanmasına ilişkin herhangi bir zaman çizelgesi veya uygulama mekanizması hakkında bilgi bulunmuyordu.

 

Nadir Toprak İhracat Kontrolleri ve Lisans Gecikmeleri

Ticaret konusunda ise Greer, Çin'den ABD'ye nadir toprak elementleri ihracatının iyileştiğini ve hacimlerin "daha iyi seviyelere" döndüğünü kaydetti. Bununla birlikte, Çin'in zaman zaman ihracat lisanslarını geciktirdiğini ve bu durumun ABD'li yetkililerin etkilenen şirketler adına müdahale etmesini gerektirdiğini ekledi.

 

Greer, Çin'in ABD tarifelerine yanıt olarak Nisan 2025'te nadir toprak ihracat kontrolleri uyguladığını belirtti. Ayrıca, sevkiyatları serbestleştirmeyi amaçlayan Ekim ayındaki bir anlaşmaya işaret etti, ancak bazı kısıtlamaların hala yürürlükte olduğunu vurguladı. Zirve sona ererken, yetkililerin nadir toprak lisanslama süreçlerini ve Pekin'den İran'la ilgili destek sinyallerini izlemeye devam etmesi bekleniyor.