TCMB zararı 1 trilyon lirayı aştı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 31 Aralık 2025’te biten 94’üncü hesap dönemine ait bilançosunda 1 trilyon 64 milyar 875 milyon TL zarar açıkladı. Veriler Resmi Gazete’de yayımlandı. Bu sonuç, TCMB’nin 2025 boyunca izlediği dezenflasyon ve sıkı para politikası çerçevesinin bilanço üzerindeki maliyetini görünür kıldı.

Bilanço kalemleri, zarar büyüklüğünün bankanın geçmiş yıllardan biriken 334 milyon TL’lik ihtiyat akçesini belirgin biçimde aştığını gösteriyor. TCMB’nin 2025 sonu itibarıyla toplam aktif büyüklüğü 12 trilyon 403 milyar TL’ye çıktı. Aynı tarihte altın mevcudu 4 trilyon 817 milyar TL olarak kayda geçti.

Merkez bankalarının zarar yazması, para politikasının işleyişiyle doğrudan bağlantılı bir muhasebe sonucu olarak ortaya çıkıyor. Enflasyonu düşürmek için politika faizi yükseldiğinde, merkez bankası sistemde tuttuğu ticari banka mevduatlarına daha yüksek faiz ödemek zorunda kalıyor. Bu mekanizma, faiz giderlerini artırıyor.

Aynı anda, merkez bankalarının bilançosunda yer alan varlıkların getirisi daha yavaş uyum sağlıyor. Özellikle düşük faiz dönemlerinde alınmış uzun vadeli devlet tahvilleri gibi menkul kıymetler, yeni faiz seviyelerine kıyasla daha düşük kupon getirisi üretiyor. Böylece faiz giderleri, faiz gelirlerinin üzerine çıkınca teknik olarak faaliyet zararı oluşuyor.

TCMB’nin açıkladığı zarar, para politikası uygulama kapasitesini doğrudan sınırlayan bir unsur olarak tanımlanmıyor. Ancak zarar, TCMB’nin Hazine’ye kâr transferi yapamaması anlamına geldiği için merkezi yönetim bütçesinde bir gelir kaleminin devre dışı kalmasına yol açabiliyor. Bu kanal, maliye politikası tarafında gelir kompozisyonunu ve nakit yönetimini etkileyen bir unsur olarak izleniyor.

Küresel ölçekte de benzer bilanço sonuçları görülüyor. ABD Merkez Bankası (Fed), 2025’te 18,7 milyar dolar faaliyet zararı bildirdi ve üst üste üçüncü yılı kayıpla kapattı; Fed 2023’te 114,3 milyar dolar, 2024’te 77,6 milyar dolar zarar açıklamıştı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ise 2025’i 1 milyar 254 milyon euro zararla tamamladı; ECB’nin zararı 2024’te 7,9 milyar euro, 2023’te 1,27 milyar euro seviyesindeydi.

Bu tablo, yüksek faiz ortamında merkez bankalarının bilanço kârlılığının bozulmasının yaygın bir sonuç olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde küresel faizlerin seviyesi, enflasyonun iniş hızı ve merkez bankalarının likidite yönetimi tercihleri, bilanço performansını belirleyen ana değişkenler olmaya devam edecek. Türkiye tarafında da TCMB’nin bilanço dinamikleri, sıkı para politikası duruşu ve finansal sistemdeki TL likiditesinin maliyeti üzerinden yakından izlenecek.

Ülke Etkisi: TCMB’nin zarar açıklaması, Hazine’ye kâr transferi kanalını kapattığı için bütçe gelir kompozisyonunu etkileyebilir. Bu durum, para politikası ile maliye politikası arasındaki nakit akışı ilişkisini daha görünür hale getirebilir.

Sektör Etkisi: Bankacılık sistemi açısından, yüksek faiz ortamında merkez bankasının mevduatlara ödediği faiz maliyeti ve likidite yönetimi araçları daha kritik hale gelebilir. Finansal kurumlar, TL likidite koşullarını ve merkez bankası operasyonlarının fiyatlamaya etkisini yakından izleyebilir.

Piyasa Etkisi: Merkez bankası zararları, doğrudan temerrüt riski üretmese de kamu maliyesi beklentileri ve para politikası iletişimi üzerinden risk primi kanallarını etkileyebilir. Tahvil faizleri ve kur beklentileri, kâr transferi ve likidite maliyeti tartışmalarına duyarlı kalabilir.