Sosyal medyada 1 kasım’da yaş sınırı başlıyor: Sistem nasıl işleyecek?

Sosyal medya platformlarına 1 Kasım'dan itibaren 15 yaş altını engelleme, eski hesapları ise mart sonuna kadar doğrulama yükümlülüğü getiriliyor.

Düzenlemeye göre geçiş takvimi, yeni üyeliklerle mevcut kullanıcıları farklı tarihlerde kapsıyor. Başlangıç tarihi 1 Kasım 2026 olarak belirlenirken, daha önce oluşturulmuş ancak yaşı doğrulanmamış hesaplara 31 Mart 2027'ye kadar süre tanınıyor. Böylece uygulama, yalnızca yeni hesap açmak isteyenlerle sınırlı kalmıyor; mevcut hesap sahiplerinin de doğrulama sürecinden geçmesi gerekiyor.

Yasal dayanak, 1 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan 7578 sayılı Kanun. Uygulamanın çerçevesini ise Resmî Gazete'nin 10 Ekim tarihli sayısında yer alan yönetmelik çiziyor. Aktarılan düzenleme bilgilerine göre sağlayıcıların sorumluluğu, hem yaş denetimini hem de çocuk kullanıcılar için hizmetlerin yeniden düzenlenmesini içeriyor.

Platformlar iki yaş eşiğini denetleyecek

Kurallar, 15 yaşından küçüklerin üyelik oluşturmasını ve platform hizmetlerinden yararlanmasını önleyecek bir mekanizma kurulmasını öngörüyor. 15 yaşına ulaşmış fakat henüz 18 olmamış kullanıcılar için çocuklara uygun hizmetler hazırlanması gerekiyor. Bu ayrım, platformların yalnızca erişime izin verip vermemekle yetinmeyip sundukları hizmeti de kullanıcının yaş grubuna göre düzenlemesi anlamına geliyor.

Kapsam değerlendirmesinde belirleyici unsur, hizmetin mevzuatta yer alan sosyal ağ sağlayıcısı tanımına girip girmemesi olacak. Instagram, TikTok, YouTube ve Facebook, uyum sağlaması beklenen platformlar arasında sayılıyor. Bununla birlikte, bir platformun adının anılması, sunduğu bütün hizmetlerin aynı hukuki değerlendirmeye tabi olduğu anlamına gelmiyor.

Yaş denetiminde kayıt ekranına girilen doğum tarihi tek başına yeterli kabul edilmiyor; sağlayıcıların doğrulama mekanizması oluşturması isteniyor. Yönetmelik, yaş konusunda makul şüphe bulunması halinde ek kontrol yapılmasına da olanak tanıyor. Dolayısıyla kullanıcının kendi beyanı ile platformun doğrulama yükümlülüğü birbirinden ayrılıyor.

e-Devlet belirteci kimlik paylaşımını sınırlayacak

Öngörülen modelde kullanıcı, e-Devlet aracılığıyla kimliğini doğruladıktan sonra yaş koşulunu gösteren bir belirteç edinecek. Platforma gönderilecek bu belirtecin, kişinin 15 ve 18 yaş eşikleri karşısındaki durumunu bildirmesi amaçlanıyor. Hedef, isim, kimlik numarası veya doğum tarihi aktarımı yerine yalnızca gerekli yaş bilgisinin iletilmesi.

Ancak bu modelin teknik işleyişi henüz bütünüyle açıklanmış değil. Belirtecin oluşturulması, aktarım protokolü, geçerlilik süresi ve sağlayıcının yapacağı kontrol konusunda ayrıntılar bekleniyor. Yönetmeliğin 12. maddesi, teknik rehberin Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanmasını öngörüyor; dolayısıyla belirtilen veri sınırlaması hedefinin uygulamada nasıl karşılanacağı bu ayrıntılara bağlı.

Türkiye'de yerleşik olmayan ve ülkede geçici süreyle bulunan yabancılar için farklı bir doğrulama kanalı tasarlanıyor. Bu kişilerin, pasaport verileriyle işleyen internet tabanlı bir hizmet aracılığıyla istisnai belirteç alabilmesi planlanıyor. Pasaport verilerinin işlenme biçimi, saklanacak bilgilerin kapsamı ve belirtecin kontrol yöntemi ise henüz netleştirilmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.

Eski hesaplarda mart sonu sınırı

Mevcut bir hesabın doğrulanması sırasında sahibinin 15 yaşından küçük olduğunun belirlenmesi, hesabın kapatılmasını gündeme getirecek. Ancak kapatma sürecinin ayrıntıları ile hatalı sonuçlara karşı hangi itiraz yollarının kullanılacağı açıklığa kavuşmuş değil. Özellikle yanlış yaş tespiti, erişim kuralının uygulanmasıyla kullanıcıların başvuru olanakları arasındaki bağlantıyı önemli hale getiriyor.

Yükümlülüklerini yerine getirmeyen sağlayıcılar için ilgili mevzuata dayalı idari yaptırımlar uygulanabilecek. Aktarılan bilgilerde belirli ihlallerle eşleştirilmiş ceza tutarları veya ayrıntılı yaptırım sıralaması bulunmuyor. Oyun hizmetlerine ilişkin hükümler de sosyal ağ kurallarıyla aynı kabul edilmiyor; farklı hizmetlerin sorumlulukları ve yaptırımları ayrı değerlendirilecek.

Uygulama öncesinde netleşmesi gereken temel konular, teknik kılavuz ile doğrulama hatalarının nasıl ele alınacağı. Platformların yaş kontrolünü hangi araçlarla yürüteceği kılavuzla belirginleşirken, mevcut doğrulanmamış hesaplar açısından belirlenen son tarih 31 Mart 2027 olacak.