140journos, Soma’nın 12. yılında ‘Karabaht’ çizgi filmini yayımladı

140journos, 14 Mayıs 2026’da Soma maden faciasının 12. yıl dönümünde, 301 madenciyi anmak ve kömüre dayalı enerji politikalarının insani maliyetine dikkat çekmek amacıyla “Karabaht” adlı bir çizgi filmi yayımladı.

Beyoğlu’nda yapılan ön gösterimde ekip, filmin yalnızca geçmişi hatırlatmadığını, geleceğe dönük bir “adil dönüşüm” çağrısı taşıdığını vurguladı. Yapım, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük iş ve madencilik kazasına sanat yoluyla yeniden bakarken kamuoyunda tartışma yaratmayı hedefliyor.

Film, izleyiciyi “Bir ülke, enerjisini insanların canıyla mı ödemek zorunda?” sorusuyla baş başa bırakıyor.

Çizgi film, babası madenci olan bir çocuğun gözünden kömür madenciliğinin ve bölgedeki yaşamın döngüsünü anlatıyor. Soma’daki facianın ardından bir annenin “432 çocuk baba diye kara toprağa sarılıyor” sözünden ilham alan yapım, kömürün bir kader değil bir seçim olduğunu vurguluyor. Hikâye, çocukluk hafızası ve aile bağları üzerinden kömür kentlerindeki sosyal ve ekonomik gerçekliklere ayna tutuyor.

Ön gösterimde adil dönüşüm çağrısı

Beyoğlu’nda gerçekleştirilen ön gösterimde 140journos ekibi, “Karabaht”ın yalnızca bir anma filmi değil, geleceğe ilişkin bir adil dönüşüm çağrısı olduğunu belirtti. Ekip, “Karabaht hayali bir şehir gibi görünse de aslında Soma’dan Yatağan’a, Amasra’dan Afşin’e kadar Türkiye’nin dört bir yanındaki gerçekliği temsil ediyor” değerlendirmesini paylaştı.

“Bir çocuğun dünyasındaki kömür karasını umuda dönüştürecek bir çıkış yolu aradık; içinde şakaya yer olmayan dramatik bir çizgi filmle Türkiye’nin kömürle sınavını ortaya koymaya çalıştık” ifadeleri aktarıldı.

Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanyaları Sorumlusu Emel Türkay Alpay, kömürden çıkışın ekonomik ve çevresel bir zorunluluk olduğunu anımsattı. Alpay, “Bu yıl dönümünü yalnızca bir anma günü değil, kömürden çıkışın ve adil dönüşüm ihtiyacının kamuoyunda tartışılması için bir vesile olarak görüyoruz. Başka bir yol mümkün ve bu yol insanların canıyla ödenmek zorunda değil” dedi.

Veriler kömürün ağır bilançosunu gösteriyor

İSİG Meclisi verilerine göre 2013-2025 yılları arasında maden işkolunda bin 267 işçi hayatını kaybetti. Kömürlü termik santrallerin 1965-2020 yılları arasında yaklaşık 200 bin erken ölüme ve 11 milyon hastane başvurusuna neden olduğu belirtildi. 2022 verilerine göre ise hava kirliliği DSÖ değerlerine indirilebilseydi 68 bin 440 ölüm önlenebilirdi. Bu tablo, filmin merkezindeki adil dönüşüm çağrısının nedenini verilerle görünür kılıyor.

140journos, bugüne kadar ses getiren pek çok belgesel video ve görsel hikâye üretti. “Karabaht” ile ekip, animasyon formatında yeni bir anlatı dili denerken, maden kentlerinin gerçekliğini çocuk anlatısı üzerinden izleyiciye yaklaştırıyor. Film, anma ve yüzleşme temalarını bir araya getirerek toplumsal hafızayı tazelemeyi amaçlıyor.

“Karabaht”ın yıl dönümünde izleyiciyle buluşması, kömür politikaları ve adil dönüşüm ihtiyacına dair tartışmaların önümüzdeki dönemde daha görünür olacağına işaret ediyor. Enerji dönüşümü, işçi sağlığı ve çevre politikalarına dair atılacak somut adımlar yakından izlenecek.