Silivri'de devasa metan sızıntısı

UCLA araştırmacıları, Silivri'deki tesiste metan salımını saatte 7,4 ton hesapladı; bu değer Şile için bildirilen 4 tonun üzerinde.

İstanbul'daki iki atık sahasına ilişkin bulgular, gazın enerjiye dönüştürülmesi ile atmosfere kaçışının önlenmesi arasındaki farkı gündeme getiriyor. Silivri'deki işletmenin yetkilileri, tesiste metan toplandığını belirtirken açık depolama bölümlerinin daha hızlı örtülmesi gerektiğini de kabul ediyor.

Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) araştırmacıları, değerlendirmelerinde Carbon Mapper üzerinden erişilen uydu gözlemlerinden yararlandı. Araştırmacıların Türkiye'deki depolama tesislerini karşılaştıran çalışmasında Silivri, metan salımı bakımından ilk sırada yer aldı; inceleme en yüksek salımın belirlendiği 10 sahayı kapsadı.

Silivri'de enerjiye dönüşmeyen gaz

İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki İSTAÇ'ın işlettiği Silivri sahasında günlük yaklaşık 10 bin ton çöp işleniyor. Tesise ilişkin aktarılan bilgilere göre gaz toplama düzeneği, bir saatte yaklaşık 6 bin metreküp metanı enerji üretimine yönlendiriyor; bu hacim verisi, uydu analizindeki kütle cinsinden salım ölçümüyle doğrudan karşılaştırılamıyor.

İSTAÇ yetkilisi Fatih Arslan, sızıntıları ilk değerlendirmesinde henüz kil örtüsü uygulanmamış bölümlere bağladı. Arslan'ın tarif ettiği öncelik, bu alanları gecikmeden kapatmak ve ortaya çıkan gazı enerji üretimine aktarmak.

Arslan'a göre atmosfere karışan metan, işletme açısından ekonomik kayıp da yaratıyor. Bu değerlendirme, çevresel hedef ile tesisin enerji üretimindeki çıkarının aynı noktada buluştuğunu gösteriyor: Yakalanamayan gaz, üretimde de kullanılamıyor.

Tesis yöneticisi Ebu Bekir İkinci ise mevcut uygulamaları İstanbul'un geçmişteki çöp yönetimi sorunlarıyla karşılaştırarak ilerleme sağlandığını savundu. İSTAÇ'ın geçmişe kıyasla iyileşme değerlendirmesi ile araştırmacıların güncel salım hesabı farklı sorulara yanıt veriyor; ilki yönetimin değişimini, ikincisi bugün atmosfere ulaşan gazı konu alıyor.

Şile bulgusu incelemenin kapsamını genişletiyor

Şile'deki atık sahası için hesaplanan saatte yaklaşık 4 tonluk metan salımı, araştırmanın İstanbul'un yalnızca batısındaki tesise odaklanmadığını gösteriyor. UCLA ekibi, İzmir, Ankara ve Antalya'daki depolama sahalarında da yüksek salımlar belirlediğini bildirdi; ancak bu tesisler için karşılaştırılabilir ayrı değerler aktarılmadı.

Carbon Mapper bünyesinde atık sektöründen sorumlu Dr. Tia Scarpelli, gaz yakalama donanımının bulunmasının tek başına aynı işletme performansını garanti etmediğini belirtiyor. Scarpelli'ye göre tasarım tercihleri, bakımın niteliği ve günlük operasyonlar, gazın tutulma düzeyini etkiliyor.

Scarpelli, bakım eksiklerinin yanı sıra fazla gazı yakan ekipmanın aksamasını da sızıntı nedenleri arasında sayıyor. Yalnızca enerji üretimine elverişli gazın alınarak geri kalanının bırakılabileceğine dikkat çekiyor; ancak bu açıklama, Silivri'de bu uygulamaların her birinin saptandığı anlamına gelmiyor.

Metan kontrolünde ölçüm ve işletme ayrımı

Organik malzemenin az oksijen bulunan depolama ortamında mikroorganizmalar tarafından ayrıştırılması metan üretiyor. Bu mekanizma, müdahalenin hem oluşan gazı yakalamayı hem de gıda artıkları gibi organik maddeleri depolama sahasına gelmeden ayrı değerlendirmeyi kapsayabileceğini açıklıyor.

Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'e ilettiği sera gazı envanterinde de depolama sahalarından denetimsiz metan çıkışı, atık kaynaklı emisyonların nedenleri arasında gösteriliyor. Türkiye COP 31 hazırlığı yaparken uydu bulguları, ulusal kayıtlarda tanımlanan sorunun tesis düzeyindeki boyutuna ilişkin bir örnek sunuyor.

Örtme ve gaz yakalama uygulamaları salımı azaltırsa İSTAÇ açısından enerjiye yönlendirilebilecek kaynak artabilir; benzer işletmeler için de bakım ve ölçüm sonuçlarının birlikte değerlendirilmesi önem kazanabilir. Böyle bir azalma, küresel ölçekte ısı tutan gazların atmosfere eklenmesini sınırlama hedefine katkı sağlayabilir, ancak burada sağlanabilecek miktar hesaplanmış değil.

Kaçış sürerse mevcut enerji üretimi, metan kontrolünün yeterli olduğunu göstermeye yetmez. Silivri için temel açık nokta, bildirilen saatlik ortalamanın hangi gözlem dönemini kapsadığı ve planlanan iyileştirmelerin sonraki ölçümlerde nasıl bir değişim yaratacağı.