Sel suları çekilse de sağlık riski sürüyor: Uzmanlardan salgın uyarısı

Halk sağlığı uzmanı Doç. Dr. Cavit Işık Yavuz, sel sonrası kirlenen su ve gıdaların enfeksiyon riski taşıdığını belirterek temas uyarısı yaptı.

Yavuz’un değerlendirmesine göre taşkının sona ermesi, sağlık tehlikelerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Kirlenmiş eşyaların yeniden kullanılması, hasarlı elektrik tesisatı ve doğalgaz sızıntıları, evlerine dönenlerin karşılaşabileceği sorunlar arasında bulunuyor. Uzmanın uyarıları, yalnızca su yükselirken korunmayı değil, taşkından sonraki temizlik ve yeniden kullanım sürecinde alınacak önlemleri de kapsıyor.

Kirli suyla temas enfeksiyon riski taşıyor

Yavuz, taşkın suyunun geçtiği yerlerden kanalizasyon içeriğini ve kimyasal maddeleri taşıyabildiğini belirtiyor. Bu nedenle suya dokunmaktan kaçınılmasını, özellikle derisinde açık yara bulunan kişilerin temas etmemesini öneriyor. Değerlendirmesine göre maruziyet, gözde ve deride enfeksiyonların yanı sıra sindirim sistemi hastalıkları açısından da tehlike oluşturabiliyor.

Gıda güvenliği konusunda Yavuz’un önerisi, taşkın suyuna değmiş yiyecekleri tüketmemek. Kullanılacak eşyaların ise önce temizlenmesi, gerektiğinde dezenfekte edilmesi gerektiğini söylüyor. Su çekildikten sonra da kirlenmiş malzemelerle temasın sürmesi ihtimali, uyarının yalnızca taşkın anıyla sınırlı olmamasının nedenleri arasında yer alıyor.

Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Kolu, güvenilirliği bilinmeyen suların tüketilmemesini öneriyor. Kurumun uyarısı, içmenin dışında yemek hazırlama, diş temizliği, bulaşık yıkama ve buz yapımını da kapsıyor. İçilebilirliği konusunda kuşku bulunan suyun gündelik ev işlerinde kullanılmaması, açıklamada sıralanan korunma adımları arasında bulunuyor.

Birlik, suyun dezenfeksiyonu için klor kullanılması gerektiğinde sağlık kuruluşlarından uygulamaya ilişkin bilgi alınmasını istiyor. Ev temizliğinde koruyucu eldiven ve çizme kullanılmasını da öneriyor. Çocukların birikmiş sulardan ve taşkın sırasında kirlenen oyuncaklardan uzak tutulması gerektiğini belirten kurum, temizlik sırasında korunmaya da dikkat çekiyor.

Hasarlı evlerde elektrik ve gaz tehlikesi

Yavuz, su basan konutlara dönüldüğünde elektriğin devreye alınmaması ve elektrikle çalışan araçların kullanılmaması gerektiğini söylüyor. Binalardaki hasarın gaz sızıntısına da yol açabileceğini belirtiyor. Bu uyarılar, eşyaların temizliğinin yanında binanın tesisatından kaynaklanabilecek tehlikelerin de hesaba katılması gerektiğine işaret ediyor.

Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Kolu, zarar görmüş elektrik hatlarına yaklaşılmamasını ve durumun yetkili birimlere bildirilmesini istiyor. Kurum, su baskını yaşanan yapılarda aydınlatma için el fenerini önerirken ateş yakabilecek araçlardan kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Uyarının gerekçesi, ortamda yanıcı veya patlayıcı maddelerin bulunabilmesi.

Ulaşımda da suyun içinden geçmeye çalışmak yerine taşkın alanından uzak durulması öneriliyor. Yavuz, yükselen suyun araçları sürükleyebileceğini belirterek araç içinde beklenmemesini, güvenli ve daha yüksek bir yere geçilmesini tavsiye ediyor. Birlik de suyla kaplanmış yollarda araç kullanılmamasını ve kurtarma çalışmalarının gerekli becerilere sahip olmayan kişilerce engellenmemesini istiyor.

Hastalık riski taşkından sonra sürebiliyor

Yavuz, barınma alanları bozulan hayvanlarla karşılaşma olasılığının da selden sonra artabileceğini söylüyor. Kemirgenlerle bağlantılı enfeksiyonlar ve ısırıkların yanı sıra akrep veya yılanlarla karşılaşmaya bağlı tehlikelere dikkat çekiyor. Bu nedenle korunma ihtiyacını yalnızca içme suyu ve yiyecek güvenliğiyle sınırlamamak gerektiğini belirtiyor.

Hastalıkların ortaya çıkma zamanı da ayrı bir belirsizlik. Halk sağlığı uzmanı Doç. Dr. Cavit Işık Yavuz, özellikle ishal açısından tehlikenin uzayabileceğini belirterek şöyle diyor: “Literatürde bazı bölgelerde selden birkaç ay sonra ortaya çıkan salgınlar var.” Bu değerlendirme, belirli bir yerde salgının başladığına ilişkin bir bildirim değil, taşkın sonrasında sürebilen riske ilişkin bir uyarı.

Yavuz, kişisel korunmanın yanında kentlerin afet hazırlığının geliştirilmesini ve Türkiye’deki erken uyarıların izlenmesini öneriyor. Dere çevresindeki konut ve iş yerleri için taşkın olasılığının önceden değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Yağış şiddetlenirse gidilebilecek güvenli noktaların önceden seçilmesi de uzmanın önerdiği hazırlık adımları arasında bulunuyor.