Sardes Antik Kenti'nde 2 bin 500 yıllık heykel bulundu

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinasyonunda Manisa'nın Salihli ilçesindeki Sardes Antik Kenti'nde sürdürülen kazı çalışmalarında, ayakta duran genç bir erkeği betimleyen anıtsal mermer heykel gün yüzüne çıkarıldı.

Keşfe ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yapan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, şu ifadeleri kullandı:

“Sardes'te Anadolu arkeolojisine ışık tutacak eşsiz bir keşif! Manisa'daki Sardes Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda, MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilen yaklaşık 2 bin 500 yıllık genç erkek heykelini gün yüzüne çıkardık. 2,2 metre yüksekliğindeki mermer heykel; anıtsal boyutu, iyi korunmuş yapısı ve dikkat çekici ayrıntılarıyla dönemin heykeltıraşlık sanatının nadir örnekleri arasında yer alıyor. Roma Dönemi'nde sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanılan eser, yüzü aşağıya bakacak şekilde yerleştirilmesi sayesinde yüzyıllar boyunca önemli ölçüde korunmuş. Üzerindeki alışılmadık giysi detayları ise Lidya kültürünün izlerini taşıyor. Elinde bir meyve tuttuğu görülen heykel; dönemin Sardis'indeki yaşamı, inanç dünyasını ve kültürel etkileşimi anlamamıza katkı sağlayacak önemli veriler sunuyor. Titizlikle yürütülecek bilimsel inceleme ve konservasyon çalışmalarında, eserin yüzeyinde günümüze ulaşmış olabilecek boya izleri de araştırılacak. Çalışmaların tamamlanmasının ardından bu nadide eser Manisa Müzemizde ziyaretçilerle buluşacak. Bu kıymetli eserin gün yüzüne çıkarılmasına katkı sağlayan Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüze, akademisyenlerimize, uzmanlarımıza ve sahada titizlikle çalışan tüm ekip arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum."

İki parça halinde bulundu

MÖ 470-450 yılları arasına tarihlenen heykelin mevcut yüksekliğinin 2,2 metre olduğu belirlendi. İnsan boyutlarını aşan ölçüleriyle döneminin nadir örnekleri arasında gösterilen eser, iki büyük parça halinde gün yüzüne çıkarıldı. Heykelin ayakları ile bazı küçük parçalarının ise eksik olduğu tespit edildi.

Yapılan incelemelerde, heykelin Roma Dönemi'nde Sardes'in girişindeki sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanıldığı ve yüzü aşağı bakacak şekilde yerleştirildiği belirlendi. Bu sayede eserin yüz hatları ile ince detaylarının yüzyıllar boyunca büyük ölçüde korunduğu değerlendirildi.

Kazı alanında çevresi titizlikle temizlenen anıtsal heykel, uzman ekiplerin çalışmasının ardından bulunduğu noktadan güvenli şekilde kaldırıldı.

Lidya kültürünün izlerini taşıyor

Heykel, dik duruşu ve uzun saçlarıyla MÖ 6. yüzyıl örneklerini hatırlatırken, yüz hatları, ellerindeki anatomik detaylar ve diğer özellikleriyle MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihleniyor.

Genç erkek figürünün üzerinde kalın bir himation, ince bir chiton ve bunların altında yatay çizgilerle bezeli farklı bir giysi yer alıyor. Anadolu ve Yunanistan'da bugüne kadar bilinen benzer heykellerde rastlanmayan bu giysi tipi, eserin yerel karakterini ve Lidya kültürüyle olan güçlü bağını gözler önüne seriyor.

Heykelin sağ elinde, bir tanrı ya da tanrıçaya adak olarak sunulmak üzere taşındığı değerlendirilen bir meyve yer alıyor. Uzmanlar, bu meyvenin ayva olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Sardes'in seçkin kesimine ışık tutacak

Eser, Sardes'in Ahameniş Pers İmparatorluğu'nun batı satraplığının merkezi olduğu döneme tarihleniyor. Anıtsal heykel, Ege'de gelişen klasik sanat anlayışıyla Lidya'nın giyim kültürü ve görsel geleneğini bir araya getirirken, dönemin seçkin kesiminin yaşamına ve kültürel kimliğine dair önemli ipuçları sunuyor.

Akdeniz coğrafyasında erken dönemlere tarihlenen, bu ölçüde büyük ve günümüze iyi korunarak ulaşan anıtsal heykellere nadiren rastlanması, keşfin Anadolu arkeolojisi açısından önemini artırıyor.

Uzmanlar, eserin MÖ 5. yüzyılın başlarında Sardes'te yaşayan seçkin kesimin kültürü, inanç dünyası ve gündelik yaşamına ilişkin yeni bilgiler sunmasını bekliyor.

Boya izleri araştırılacak

Antik Çağ'da mermer heykellerin büyük bölümünün boyalı olduğu bilinirken, Sardes'te bulunan heykelin yüzeyinin uzun yıllar toprak altında kalması nedeniyle kalın ve sert bir birikinti tabakasıyla kaplandığı belirlendi.

Konservasyon ekibi, eserin üzerinde günümüze ulaşmış olabilecek pigmentlere zarar vermeden temizlik yapılabilmesi için kapsamlı bir bilimsel çalışma yürütecek. Antik polikrom heykel uzmanlarının da katkı sağlayacağı incelemelerde, heykelin yüzeyindeki ve çevresindeki toprakta bulunabilecek boya izleri araştırılacak.

Temizlik, bilimsel analiz ve restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından anıtsal heykel, Manisa Müzesi'nde ziyaretçilerle buluşturulacak.