Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov: Komşu ülkelerde NATO altyapısı kabul edilemez

Lavrov Afganistan konusunda NATO askeri altyapısına karşı çıkarak Kabil’le güvenlik temaslarının sürmesini istedi. Mesaj Moskova’da verildi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, başkentte düzenlenen Afganistan konulu Moskova İstişareleri’nin 8. toplantısında konuştu. Lavrov, 2016’dan bu yana işleyen mekanizmanın Kabil yönetimiyle bölgesel dosyaları aynı masada ele alma imkanı sunduğunu söyledi.

Moskova masasındaki Kabil değerlendirmesi

Lavrov’un konuşmasındaki ana eksen, Afganistan’da güvenlik idaresinin kimin tarafından ve hangi araçlarla sürdürüleceğiydi. Rus bakan, 20 yıl süren Batı askeri varlığının sona ermesinin üzerinden 5 yıl geçtiğini belirterek ABD ve NATO müttefiklerinin ülkeden çekilmek zorunda kaldığını savundu.

Lavrov, Taliban hareketinin öncülük ettiği mevcut Kabil yönetiminin ülke topraklarında kontrol kurduğunu söyledi. Aynı değerlendirmede, bu yönetimin Afganistan’ı “oldukça başarılı biçimde” yönettiğini ifade etti; bu niteleme Lavrov’un siyasi değerlendirmesi olarak kaldı.

DEAŞ ve afyon rakamları

Güvenlik başlığında Lavrov, Afgan güçlerinin DEAŞ ve diğer örgütlere karşı operasyon yürüttüğünü aktardı. Yüzlerce militanın etkisiz hale getirildiğini ve yabancı vatandaşlar ile diplomatik misyonları hedef alan bazı saldırıların engellendiğini söyledi, ancak konuşmada bu rakamların yöntemi veya dönem kapsamı ayrıntılandırılmadı.

Lavrov, Kabil’in terörle mücadele kapasitesinin artırılmasını bölge ülkelerinin ortak çıkarı olarak tanımladı. Bu çerçevede maddi-teknik yardım, uzman desteği ve istihbarat kurumları arasında temasların devam etmesi gerektiğini belirtti.

Uyuşturucu üretimi konusunda da sayısal bir iddia ortaya koydu. Lavrov’a göre Afganistan’da afyon üretimi 2022’den bu yana %90 azaldı; aynı konuşmada Afgan ekonomisinin Batılı ülkelerin yaptırımlarına rağmen gelişmeyi sürdürdüğünü söyledi.

İnsani durum için verilen rakam daha karamsar bir tablo çizdi. Lavrov, Afganistan’da yardıma ihtiyaç duyan kişi sayısının 22 milyona ulaşmasının beklendiğini belirtti; bu sayı ülkenin güvenlik, gıda ve temel hizmetler alanındaki baskısının sürdüğüne işaret ediyor.

NATO altyapısına açık ret

Lavrov’un en net itirazı, Afganistan veya komşu ülkelerde NATO askeri altyapısı kurulması ihtimaline yöneldi. Rus bakan, bu tür bir konuşlanmanın hangi gerekçeyle olursa olsun kabul edilemez olduğunu söyledi.

Lavrov, son on yıllardaki tecrübenin yabancı askeri varlıkların istikrarsızlığı ve çatışmaları artırdığını gösterdiğini savundu. Bu görüş, Moskova’nın Afganistan dosyasını yalnızca Kabil’le ilişkiler üzerinden değil, Orta Asya güvenlik mimarisi üzerinden de okuduğunu gösteriyor.

Bu çizgi korunursa, Rusya’nın Kabil’le güvenlik temaslarını istihbarat paylaşımı ve teknik destek üzerinden geliştirmeye çalışması beklenebilir. Böyle bir yol, Kabil yönetimi için dış meşruiyet alanını genişletebilir; bölge ülkeleri için ise sınır güvenliği ve militan geçişleri dosyasını öne çıkarır.

Tersi bir senaryoda, NATO altyapısına ilişkin somut bir planın gündeme gelmesi Moskova ile Batılı başkentler arasındaki Afganistan gerilimini artırabilir. Bu durumda küresel etki enerji veya ticaretten çok güvenlik koordinasyonu, göç baskısı ve insani yardım kanallarının nasıl işleyeceği üzerinden hissedilir.

Afganistan için açık eşik, güvenlik kapasitesi ile insani ihtiyaçlar arasındaki farkın kapanıp kapanmayacağı. Kabil yönetimi terörle mücadelede daha görünür sonuçlar alırsa bölgesel temas alanı genişleyebilir; insani ihtiyaç 22 milyon eşiğinde kalır veya artarsa, siyasi tanınma tartışmalarından bağımsız olarak yardım dosyası önde kalır.