Rus petrol tankeri Umman’da 1 milyon varille hasar gördü

Rus tankeri Caroline Bezengi, Umman açıklarında 1 milyon varillik yükle hasar gördü; Hallaniyat yakınındaki sızıntı çevre müdahalesinin odağı oldu.

Deniz güvenliği alanında bilgi sahibi iki kişi, tankerde bir saldırı sonrasında patlama yaşanmış olabileceğini aktardı. Patlamanın Ukrayna’nın Rusya bağlantılı tankerleri hedefleyen olası operasyonlarından mı, yoksa Orta Doğu’daki çatışma ortamından mı kaynaklandığı açıklığa kavuşmadı.

1 milyon varillik rota

Denizcilik verilerine göre Caroline Bezengi, Nisan ayında Rusya’nın Karadeniz’deki Novorossiysk Limanı’ndan yük aldı ve Mayıs sonunda Süveyş Kanalı’ndan geçti. Gemi, ilk arıza bildirimini 8 Haziran’da Yemen açıklarında yaptıktan sonra Umman’ın güneyindeki Dhofar açıklarına kadar izlendi.

Uydu görüntülerini inceleyen bir petrol tankeri uzmanı, geminin büyük olasılıkla yan yattığını değerlendirdi. Denizcilik çevrelerinden yapılan ayrı uyarılarda, gövde bütünlüğü bozulursa tankerin parçalanabileceği belirtildi.

Yükün büyüklüğü, olayı yalnızca bir gemi kazası olmaktan çıkarıyor. Yaklaşık 1 milyon varillik Rus ham petrolünün denize karışması halinde risk, kurtarma operasyonunun ötesine geçerek kıyı ekosistemleri, balıkçılık ve bölgedeki deniz taşımacılığı hizmetlerine uzanabilir.

Kamerun sicilinden çıkarıldı

2001 yapımı tanker, Batı sigorta sistemine erişimi sınırlı ve gerçek sahipliğin farklı bayraklar üzerinden gizlenebildiği eski gemilerden oluşan Rusya bağlantılı gölge filo içinde anılıyor. Kamuya açık denizcilik kayıtlarında Kamerun bayrağı taşıdığı görülen gemi, haziran ayında Kamerun sicilinden çıkarılan 39 gemi arasında yer aldı.

Yaptırım kayıtlarına göre tankere Avrupa Birliği, Ukrayna, İngiltere, Kanada ve İsviçre tarafından kısıtlama uygulanıyor. Tescilli sahibi Rentoor Shipmanagement Ltd, yöneticisi ise Villar Shipmanagement Ltd olarak görünüyor; LSEG verileri bu şirketlerin Çin merkezli olduğuna işaret ediyor.

Bu yapı, gölge filo tartışmasının merkezindeki iki sorunu yeniden öne çıkardı: sahiplik zincirinin izlenmesi ve yaşlı tankerlerin acil durumda hangi sigorta, liman ve kurtarma imkanlarına erişebileceği. Şirketlerden kamuya açık bir yanıt aktarılmadı.

390 kilometrekarelik leke

Umman Çevre İdaresi, pazartesi günü yaptığı ilk resmi açıklamada Hallaniyat Adaları yakınındaki petrol sızıntısına müdahale edildiğini duyurdu. İdareye göre sızıntı yaklaşık 390 kilometrekarelik bir alanı kapladı ve adaların kuzeydoğusuna doğru uzanarak kıyıya 7 kilometreye kadar yaklaştı.

Greenpeace, geçen hafta uydu görüntülerine dayanan analizinde sızıntının yaklaşık 600 kilometrekareye yayıldığını tahmin etmişti. Umman makamlarının daha düşük alan hesabı, ölçüm zamanı, görüntü çözünürlüğü ve sızıntının deniz yüzeyindeki hareketi gibi teknik farklardan etkilenmiş olabilir.

Hallaniyat çevresi geçen yıl Sultan Heysem bin Tarık’ın kararnamesiyle doğa koruma alanı ilan edildi. Bölge, Arap Denizi kambur balinaları ve Sokotra karabatakları dahil hassas türler için yaşam alanı olarak tanımlanıyor.

Umman açıklamasında, bölgedeki deniz suyu arıtma tesisleri ve turistik tesisler açısından şu aşamada endişe bulunmadığı ifade edildi. Bu güvence, sızıntının kıyıya yaklaşma mesafesi değişirse yeniden değerlendirilebilir.

Gövde bütünlüğü belirleyici olacak

Eğer tanker yüzer halde tutulur ve yük kontrollü biçimde aktarılırsa, küresel petrol dengesi üzerindeki etki yükten çok kurtarma maliyeti, sigorta işlemleri ve rota denetimleri üzerinden sınırlı kalabilir. Bu senaryoda Rentoor Shipmanagement Ltd ve Villar Shipmanagement Ltd üzerindeki baskı, yaptırım uyumu ve sahiplik şeffaflığı alanında yoğunlaşır.

Eğer gövde parçalanır veya sızıntı büyürse, risk çevre temizliği, kıyı koruması ve bölgesel deniz hizmetleri üzerinden genişler. Gölge filo operatörleri için sonuç, yaşlı tankerlerin limanlara kabulü, bayrak sicilleri ve sigorta belgeleri üzerinde daha sıkı inceleme olabilir.

Ana açık soru, olayın saldırıdan mı, teknik arızadan mı, yoksa bölgesel çatışma ortamında başka bir etkenden mi kaynaklandığı. Bu ayrım, hem yaptırım altındaki Rus petrol taşımacılığına dönük denetimleri hem de Umman açıklarındaki çevre müdahalesinin hukuki maliyet paylaşımını belirleyecek.