Putin ve Rus yetkililerin yargılanması için mahkeme kuruluyor

Özel Mahkeme, 36 ülkenin desteğiyle Lahey'de kurularak Putin ve diğer sorumluların Ukrayna'ya yönelik saldırıları için yargı sürecini başlattı.

Karar ve destek

Avrupa Konseyi dışişleri bakanlarının Cuma günü yapılan yıllık toplantısında mahkeme kararı resmen kabul edildi. Merkezi Hollanda'nın Lahey kentinde olacak kurumun kuruluşuna Avrupa'dan 34, başka kıtalardan 2 ülke destek verdi.

İmzacı devletler arasında Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, Hollanda, Birleşik Krallık ve Ukrayna yer alıyor. Avrupa Birliği girişimi desteklerken Bulgaristan, Macaristan, Malta ve Slovakya karar metnine imza atmadı.

Yönetim ve finansman

Toplantıda mahkemenin yönetim komitesinin yapısı ve görevleri onaylandı. Komite yıllık bütçeyi kabul edecek, iç düzenlemeleri hazırlayacak ve hakimlerle savcıları seçecek.

Avrupa Birliği şimdiden 10 milyon avro kaynak ayırdı; Genel Sekreter Alain Berset ülkeleri yasal süreçleri tamamlamaya ve finansmanı sağlamaya çağırdı. Daha önce ABD yönetiminin süreçte yeterince yer almaması bütçe ve siyasi destek konusunda soru işaretleri doğurmuştu.

Kapsam, mekanizmalar ve muhtemel hedefler

Mahkeme, saldırı suçunu soruşturmak için kuruldu; bu suç devlet liderleri düzeyindeki eylemleri hedefliyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yetki sınırlamaları nedeniyle böyle bir özel yapı gerekli görüldü çünkü Rusya Roma Statüsü tarafı değil ve BM Güvenlik Konseyi vetosu riski bulunuyor.

Süreç, Zarar Kayıt Sistemi ile mağdur başvurularını toplayacak ve Uluslararası Tazminat Komisyonu tazminat miktarlarını belirleyecek. Bu mekanizmalar savaşta zarar gören sivillerin tazminat taleplerini hukuki çerçeveye oturtmayı amaçlıyor.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, gelişmeyi geri dönüşü olmayan bir dönüm noktası olarak nitelendirdi ve Nürnberg Mahkemeleri atfı yaptı. Hedef alınan isimler arasında Vladimir Putin ve Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile bazı üst düzey askeri yetkililer yer alıyor.

Ancak devlet başkanı, başbakan ve dışişleri bakanından oluşan üçlü yapı görevde kaldığı sürece gıyaben yargılanamayacak; savcılık iddianame hazırlayabilir ancak dava süreçleri görevden ayrılana dek askıya alınabilir. Diğer üst düzey isimler ise gıyaben yargılanabilecek.

Gıyaben hüküm giymiş kişiler daha sonra mahkemeye gelirse yeniden yargılanma hakkına sahip olacak. Sürecin ilerleyişi hem hukuki hem de siyasi engellerle karşılaşabilir; özellikle finansman, uluslararası katılım ve Rusya ile diplomatik tartışmalar yakından izlenecek.

İlerleyen dönemde katılmak isteyen diğer ülkeler için liste açık bırakıldı. Önümüzdeki adımlar yönetim komitesinin işlerlik kazanması, bütçe onayı ve hakim-savcı atamalarının tamamlanması olacak.