PISA 2025 Türkiye’nin üç alanda puanını yeniden artırdı

PISA 2025 sonuçlarında Türkiye, 91 ülke arasında üç alanda da 2022’ye göre puanını ve sıralamasını artırdı; MEB raporu uzun vadeli yükselişe işaret etti.

91 ülkeli ölçümde Türkiye

Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı ülke raporuna göre Türkiye, fen bilimleri, okuma becerileri ve matematikte önceki döngünün üzerine çıktı. Sıralama değişimi tüm katılımcılar içinde fen bilimlerinde 15 basamak, okuma becerilerinde 18 basamak ve matematikte 11 basamak yükseliş olarak kayda geçti.

2025 uygulaması Türkiye’de 14 Nisan ile 16 Mayıs 2025 arasında bilgisayar tabanlı yapıldı. Uygulamaya 12 bölgedeki 56 ilden 203 okul ve 7.702 öğrenci katıldı; bu örneklem 15 yaş grubundaki örgün eğitim öğrencilerini temsil etmek üzere kullanıldı.

PISA, OECD tarafından üç yılda bir yürütülen karşılaştırmalı bir eğitim araştırması. Türkiye programa 2003’ten beri katılıyor; katılımcı ülke sayısı 2003’te 41 iken 2025’te 91’e çıktı.

2003 puanlarıyla uzun karşılaştırma

MEB raporu, uzun dönemli tabloyu 2003 başlangıç yılıyla kıyasladı. Buna göre Türkiye’nin fen bilimleri puanı 434’ten 494’e çıktı; 60 puanlık artış, üç alan içindeki en yüksek mutlak yükseliş oldu.

Okuma becerilerinde puan 441’den 472’ye yükseldi ve 31 puanlık artış gösterdi. Matematikte ise 423 olan başlangıç puanı 462’ye çıktı; bu alandaki değişim 39 puan olarak hesaplandı.

Ülke sayısının dönemler arasında değişmesi nedeniyle rapor, ham sıralamanın yanında göreli konuma da yer verdi. Türkiye fen bilimlerinde 2003’te 35’inci sıradayken 2025’te 19’uncu sıraya yükseldi; MEB bu değişimi göreli sıralamada yüzde 64 iyileşme olarak aktardı.

Okuma becerilerinde Türkiye’nin sırası 33’ten 18’e çıktı ve rapora göre göreli konum yüzde altmış iyileşti. Matematikte 34’üncü sıradan 28’inci sıraya geçiş, aynı hesaplamayla yüzde 52’lik iyileşmeye karşılık geldi.

OECD sıralamasındaki yeni konum

Türkiye, 38 OECD üyesi arasında fen bilimlerinde 14’üncü, okuma becerilerinde 13’üncü ve matematikte 23’üncü sırada yer aldı. Bu tablo, Türkiye’nin üç alanda da OECD içindeki konumunu önceki uzun dönem karşılaştırmalarına göre yukarı taşıdığını gösterdi.

MEB raporu ayrıca Türkiye’yi, son 10 yıllık puan değişiminde fen, okuma ve matematiğin tamamında artış sağlayan tek OECD üyesi olarak tanımladı. Aynı rapora göre Türkiye, 2022 sonuçlarına kıyasla üç alanda puanını en fazla artıran OECD ülkesi oldu.

Sonuçların eğitim politikası açısından ağırlığı, artışın hangi öğrenci gruplarında ve hangi okul türlerinde yoğunlaştığının ayrıntılı verilerle izlenmesine bağlı olacak. Eğer yükseliş sonraki döngülerde korunursa MEB için müfredat, öğretmen gelişimi ve ölçme araçlarında süreklilik argümanı güçlenir; artış tek döngüyle sınırlı kalırsa uygulama farkları ve bölgesel eşitsizlikler daha yakından incelenir.

Küresel ölçekte PISA verileri, ülkelerin beşeri sermaye kapasitesini karşılaştırmak için kullanılan başlıca eğitim göstergelerinden biri olmaya devam ediyor. Türkiye açısından bir sonraki eşik, 2025 artışının yalnızca ortalama puanlarda değil, düşük performanslı öğrenci payı ve üst yeterlik düzeylerinde de nasıl dağıldığının raporlanması olacak.