Pakistan muson seli: Can kaybı 72’ye yükseldi

Pakistan’da 26 Haziran’dan bu yana süren muson yağışlarıyla bağlantılı sel ve toprak kaymaları, ülke genelinde can kaybını 72’ye çıkardı. Ulusal Afet Yönetim Kurumu (NDMA), son 24 saatte 15 kişinin daha yaşamını yitirdiğini ve toplam sayının bu seviyeye ulaştığını bildirdi. Yaralı sayısı 187 olarak kayda geçti.

NDMA verileri, can kayıplarının belli bölgelerde yoğunlaştığını gösteriyor. En yüksek kayıp 41 kişiyle Hayber Pahtunhva’da; bunu 19 kişiyle Pencap, 7 kişiyle Keşmir ve 5 kişiyle Belucistan izliyor. Bu dağılım, hem nüfus yoğunluğu hem de bazı bölgelerdeki topoğrafya ve yerleşim desenleri nedeniyle sel ve heyelan riskinin farklılaştığına işaret ediyor.

Ulusal Afet Yönetim Kurumu

Yetkililer, özellikle Hayber Pahtunhva ve Pencap’ta altyapı hasarlarının arttığını ve arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğünü açıkladı. Zorlu arazi koşulları ve devam eden yağışlar, ekiplerin erişimini ve operasyon temposunu doğrudan etkiliyor. Yerel yönetimler, yağışların mevsimsel olarak devam etmesi beklentisiyle riskli alanlarda yaşayanlara yeni sel ve toprak kaymalarına karşı dikkatli olma çağrısı yaptı.

Muson dönemi, Pakistan’da her yıl benzer afet risklerini gündeme taşıyor. Ülke, Himalaya ve Karakurum’a uzanan dağlık kuşak ile geniş nehir havzalarının kesiştiği bir coğrafyada yer alıyor; bu da kısa sürede yoğun yağış aldığında taşkın ve heyelan olasılığını artırıyor. Şehirleşme, dere yataklarına yakın yapılaşma, drenaj kapasitesinin sınırlı kalması ve tarım arazilerinin suya doygun hale gelmesi, hasarın boyutunu büyütebilen başlıca mekanizmalar arasında görülüyor.

Mevcut tabloda iki risk alanı öne çıkıyor. Birincisi, ulaştırma ve enerji altyapısındaki kesintiler nedeniyle arama-kurtarma ve sağlık erişiminin aksaması, temel mal ve hizmet tedarik zincirlerinde gecikme yaratabilir. İkincisi, yağışların sürmesi halinde geçici barınma, temiz su ve sağlık hizmetleri ihtiyacının genişleyerek insani yardım baskısını artırması.

NDMA ve yerel birimler sahadaki durumu izlemeyi sürdürürken, yağışın şiddeti ve süresi hasarın nihai boyutunu belirleyecek ana değişken olarak öne çıkıyor. Bu aşamada resmi veriler, can kaybı ve yaralanmalara ek olarak bölgesel altyapı üzerinde artan baskıyı işaret ediyor. Önümüzdeki günlerde yağışların seyrine bağlı olarak kamu hizmetlerinin sürekliliği, bütçe kaynaklarının afet müdahalesine yönelmesi ve bazı bölgelerde ekonomik faaliyetin geçici olarak yavaşlaması gündeme gelebilir.

Ülke Etkisi: Pakistan’da afet yönetimi kapasitesi, altyapı dayanıklılığı ve yerel idarelerin erken uyarı uygulamaları yeniden gündeme gelebilir. Kamu harcamalarının acil müdahale ve onarıma kayması, kısa vadede bütçe kompozisyonunu etkileyebilir.

Sektör Etkisi: Ulaştırma, enerji dağıtımı, tarım ve sigortacılıkta operasyonel kesintiler ve hasar tespit süreçleri öne çıkabilir. İnşaat ve altyapı onarım talebi artarken, tedarik ve lojistik aksaklıkları proje takvimlerini etkileyebilir.

Piyasa Etkisi: Yerel piyasalarda kamu harcaması beklentileri, gıda arzı ve lojistik maliyetleri üzerinden fiyatlama kanalları oluşabilir. Sigorta hasarları ve kredi riskindeki değişimler, bankacılık ve reasürans tarafında risk algısını etkileyebilir.