Neandertaller İlk Keşfedildiğinde Nasıl Açıklandı?

Neandertal fosilleri, 19. yüzyılda Avrupa biliminin insan evrimine direncini açığa çıkardı. Tartışma, 1,9 bin’te yeni bir tür adıyla yön değiştirdi.

İrlandalı jeolog William King, Homo neanderthalensis adını resmileştirdiğinde yalnızca bir fosili sınıflandırmıyordu. Neander Vadisi’nden gelen kalıntılar, soyu tükenmiş bir insan türünün bilimsel tartışmaya girmesi için dönemin en sert sınavlarından biri haline gelmişti.

Neander Vadisi adlandırmayı hızlandırdı

King’in önerisinden önce Avrupa’da benzer buluntular birikmişti. Belçika’da 1,8 bin’da çıkarılan genç bir çocuğa ait kafatası, ancak 1936’da arkaik bir hominin olarak sınıflandırıldı; bu gecikme, ilk buluntuların nasıl gözden kaçtığını gösterdi.

Cebelitarık’ta 1,8 bin’de bulunan ikinci örnek de hemen büyük bir tartışma yaratmadı. Bilim çevrelerinin bu kemiklere açıklama araması, sekiz yıl sonra Almanya’daki Neander Vadisi’nde yeni bir iskeletin ortaya çıkmasıyla başladı.

Neander Vadisi buluntusu ilk anda doğru okunmadı. Taş ocağı işçileri kalıntıların bir mağara ayısına ait olduğunu düşündü ve kemikleri zemine bıraktı; parçaların çoğu bu süreçte kayboldu ya da zarar gördü.

Fuhlrott Darwin’den önce konuştu

Yerel öğretmen Johann Carl Fuhlrott, elde kalan parçaları incelediğinde buluntunun eski bir insana ait olduğunu savundu. Fuhlrott’un yorumu, Charles Darwin’in Türlerin Kökeni kitabından iki yıl önce geldiği için dönemin bilimsel çerçevesinin dışına taşıyordu.

Darwin’in çalışması, türlerin zaman içinde değişebileceği fikrine daha güçlü bir zemin sağladı. Ancak Neander buluntusu ortaya çıktığında, kademeli değişim ve insan soyunun dallanan bir geçmişe sahip olabileceği düşüncesi Avrupa anatomi çevrelerinde yerleşmiş değildi.

Bu nedenle birçok bilim insanı, Neandertal İnsanı fikrine mesafeli yaklaştı. Bazıları kemiklerdeki farklılıkları yeni bir insan türüyle değil, hastalık, sakatlık veya yanlış tanımlanmış bir modern insan kalıntısıyla açıklamaya çalıştı.

Mayer’in Kazak tezi yayıldı

Alman anatomist August Franz Josef Karl Mayer, Neander iskeletinin 1,8 bin’te Ruslar tarafından yurdundan sürüldükten sonra mağaraya sığınan bir “Moğol Kazağı”na ait olduğunu ileri sürdü. Mayer’e göre çarpık bacaklar uzun süre at binmenin, kafatasındaki sıra dışı biçim ise hastalıkların sonucuydu.

İngiliz biyolog Thomas Huxley bu yoruma karşı çıktı. Alman patolog Rudolf Virchow ise Neander Vadisi kalıntılarının, raşitizm ve osteoartrit gibi hastalıklarla biçimi bozulmuş bir Homo sapiens örneği olduğunu savundu.

Bu itirazlar, King’in 1,9 bin’te yaptığı adlandırmanın neden hemen kabul görmediğini açıklıyor. Tartışma, yalnızca bir iskeletin kimliğine değil, insanın doğa tarihindeki yerine ilişkin daha geniş bir bilimsel ayrışmaya bağlandı.

Bir tür adı sınırı değiştirdi

King’in Homo neanderthalensis adı zaman içinde daha fazla araştırmacı tarafından benimsendi. Bu kabul, Homo cinsi içinde başka üyelerin sınıflandırılmasına açılan yolu genişletti.

Belçika’daki 1829 kafatasının 1936’ya kadar doğru konumlandırılamaması, fosillerin tek başına konuşmadığını gösteren çarpıcı bir örnek olarak kaldı. Anatomi bilgisi, karşılaştırmalı örnek sayısı ve evrim kuramının gücü, kemiklerin nasıl okunacağını belirledi.

Neandertal dosyası bugün paleoantropoloji için yöntemsel bir uyarı niteliği taşıyor. Bir buluntu yerleşik sınıflara uymadığında hastalık, bireysel çeşitlilik, yanlış sınıflandırma ve yeni tür olasılıkları; daha fazla karşılaştırma, daha iyi koruma kaydı ve açık adlandırma ölçütleriyle ayrıştırılabiliyor.