Messina müzesi soygunu dört Rönesans eserini kaybettirdi

Messina müzesi soygunu, Antonello da Messina’ya ait dört ahşap Rönesans eserinin kaybını Sicilya’nın kültür gündemine taşıdı.

İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli, San Gregorio Poliptiği’nin günümüze ulaşan beş parçasından üçünün ve iki yüzlü küçük bir dini panelin cumartesi gecesi Messina Bölgesel Müzesi’nden çalındığını açıkladı. Bakanlığın açıklamasına göre dört eser de ahşap üzerine yapılmış 15’inci yüzyıl çalışmaları.

Ferragosto gecesinde kaybolan paneller

Hırsızlık, İtalya’da Ferragosto resmi tatilinin kutlandığı 15 Ağustos akşamına denk geldi. Olayla ilgili değerlendirmelerde, soyguncuların kentteki La Vara dini festivali sırasında dikkatin başka yöne çevrilmesinden yararlanmış olabileceği ihtimali inceleniyor.

Müze Müdürü Marisa Mercurio, hırsızlığın yerel saatle yaklaşık 21.50’de gerçekleştiğinin düşünüldüğünü söyledi. Olayla ilgili bilgilere göre müzeden altı panel çıkarıldı; bunlardan ikisi daha sonra müzenin dışındaki alçak bir duvarın üzerinde bulundu.

Dört eser halen kayıp. Polis, güvenlik kameraları ve gelişmiş alarm sistemi bulunan müzeye hırsızların alarmı devreye sokmadan nasıl girdiğini araştırırken, küçük panelin korumalı teşhir kutusunun kırılmasıyla alındığı bildirildi.

San Gregorio’nun deprem geçmişi

San Gregorio Poliptiği, Antonello da Messina tarafından 1,5 bin’te yapıldı ve Meryem Ana’yı kucağındaki bebek İsa ile birlikte Aziz Gregorius, Aziz Benediktus ve melekler arasında tasvir ediyor. Eser, başlangıçta altı panel halinde San Gregorio Manastırı için hazırlanmıştı.

Manastır, Messina’yı 1908’de yıkan 7,1 büyüklüğündeki depremde yok oldu. Yaklaşık 37 saniye süren afetin kent nüfusunun yarısının ölümüne yol açtığı belirtiliyor ve deprem modern Avrupa tarihinin en ağır doğal felaketleri arasında anılıyor.

Poliptiğin bugüne kalan beş panelinden üçünün çalınması, kaybın yalnızca müze koleksiyonu ile sınırlı olmadığını gösteriyor. Messina Üniversitesi’nden sanat tarihçisi Valentina Certo, hırsızlığı kentin tarihsel hafızası ve kültürel kimliği için bir yara olarak tanımladı.

Certo, “Bu eserler depremden, yıkımdan ve beş yüzyıllık tarihten sağ çıkmıştı. Bu şekilde halktan koparılmalarının yarattığı kayıp, yalnızca ekonomik ölçütlerle hesaplanamaz” dedi.

Küçük panelin Sicilya yolu

Çalınan dördüncü eser, bir yüzünde Meryem Ana’nın kucağındaki bebek İsa ile diz çöken bir Fransisken keşişini, diğer yüzünde ise ölümünden sonra İsa’yı gösteren küçük bir panel. Boyutları, çalışmanın kişisel ibadet amacıyla hazırlanmış olabileceğine işaret ediyor.

Daha önce Wilhelm Soldan koleksiyonunda bulunan panel, Antonello’ya ait olduğunun belirlenmesinin ardından 2003’te Sicilya bölgesel yönetimine satıldı. Yaklaşık 1,4 bin’da doğan Antonello, Napoli’de eğitim aldı; Provence ve Flaman ressamların eserlerini inceledi.

Antonello, Flaman yağlı boya tekniklerinin İtalya’ya taşınmasında etkili olan erken Rönesans ustaları arasında gösteriliyor. Messina Belediye Başkanı Federico Basile, olayı “iğrenç bir suç eylemi” diye nitelendirerek “Messina, tarihinin çalınmasına izin vermeyecek” dedi.

Avrupa müzelerinde güvenlik baskısı

Soygun, İtalyan polisinin Parma yakınlarındaki özel bir müzeden bu yıl çalınan Cézanne, Renoir ve Matisse imzalı üç tabloyu bulduğunu açıklamasından bir gün sonra yaşandı. Polise göre toplam değeri 9 milyon euro olan üç eser, bir çete tarafından birkaç dakika içinde alınmıştı.

Avrupa’da müze güvenliği, geçen yılın sonlarında Paris’teki Louvre Müzesi’nden 88 milyon euro değerinde tarihi mücevherlerin gün ortasında çalınmasıyla yeniden tartışmaya açılmıştı. Messina dosyasında ana belirsizlik, hırsızların alarm sistemini nasıl aştığı ve kayıp panellerin yasa dışı sanat piyasasına çıkarılıp çıkarılmadığı.

Eserler kısa sürede bulunursa Messina müzesi için ilk sonuç konservasyon, hasar tespiti ve güvenlik incelemesi olacak. Bulunamazsa, uluslararası sanat piyasasında takip mekanizmaları sıkılaşabilir; Avrupa müzeleri için tatil günleri, festival saatleri ve küçük ahşap panellerin sergilenme koşulları daha ağır güvenlik denetimine konu olabilir.