Kumulları kazıp atıklarla doldurdular: Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası iptal edildi

Caretta caretta yuvalama alanında kuralları ihlal ettiği belirlenen Denizyaka’daki 5 yıldızlı otelin turizm sertifikası iptal edildi.

Ekolojik Araştırmalar Derneği, kararın TUI Care Foundation destekli TUI Turtle Aid Antalya Projesi kapsamında yapılan saha kontrollerinden sonra alındığını bildirdi. Derneğe göre otel, 2024’te başladığı Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası programında Mayıs 2026’da belge almaya hak kazanmıştı.

Denizyaka’daki kumul tahribatı

EKAD’ın açıklamasına göre tesis, 2026’nın başlarında el değiştirdikten sonra programdaki koruma uygulamalarını sürdürmedi. Saha ekipleri, yasak olmasına rağmen kumsaldaki kumulların kazıldığını, büyük çukurlar açıldığını ve bazı kumların başka noktalara taşındığını tespit etti.

Dernek, oluşan boşlukların çeşitli çöp ve atıklarla doldurulduğunu da belirtti. Bu bulgular, sertifikanın yalnızca bir tanıtım belgesi değil, yuvalama sezonu boyunca düzenli denetim gerektiren koşullu bir program olduğunu gösteriyor.

EKAD, eksikliklerin ve yapılması gereken düzeltmelerin tesis yönetimine bildirildiğini, ancak beklenen iyileştirmelerin sağlanmadığını aktardı. İptal gerekçesi, deniz kaplumbağalarını ve yuvalama sahalarını korumaya dönük kriterlerin sürdürülebilir biçimde uygulanmaması olarak açıklandı.

Dört belgeden üçü kaldı

Antalya, Akdeniz’de caretta caretta türü deniz kaplumbağaları için en yoğun yuvalama sahalarından birine sahip. EKAD’ın yürüttüğü koruma çalışması, Muratpaşa’daki Lara kumullarından Aksu, Serik ve Manavgat kıyılarına uzanan toplam 65 kilometrelik kumsalı kapsıyor.

Proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle 30 yılı aşkın süredir yürütülüyor. TUI Vakfı ve EKAD iş birliğiyle Antalya’da bugüne kadar 4 otele sertifika verilmişti.

Denizyaka’daki otelin belgesinin iptal edilmesiyle Antalya’da Kaplumbağa Dostu Turizm Sertifikası taşıyan otel sayısı 3’e indi. EKAD’ın verdiği bilgiye göre aynı sertifikaya dünya genelinde 31 otel sahip bulunuyor.

Işık ve şezlong sınırı

Sertifika koşulları, otellerin yuvalama alanlarını korumasını ve plaj kullanımını kaplumbağaların yaşam döngüsüne göre düzenlemesini gerektiriyor. Şezlong ve benzeri ekipmanların yuvalama alanlarını kapatmaması, yavruların denize ulaşabileceği geçişlerin açık tutulması ve kumsalın atıktan arındırılması temel kriterler arasında yer alıyor.

Program ayrıca denize ve kumsala yönelen yapay ışıkların engellenmesini istiyor. EKAD’a göre yavru carettaların yönünü şaşırtan gece aydınlatmaları, türün hayatta kalmasını zorlaştıran başlıca risklerden biri olduğu için bazı alanlarda kaplumbağa dostu kırmızı ışık kullanımı gerekiyor.

Antalya’daki uygulamada şezlongların yuva oluşabilecek hatlardan en az 50 metre uzaklıkta tutulması, yuvaların koruma altına alınması ve hem personelin hem turistlerin bilgilendirilmesi de programın parçası. Bu kurallar, turizm işletmesinin günlük plaj düzenini doğrudan etkileyen operasyonel yükümlülükler yaratıyor.

Tesis gerekli düzenlemeleri yaparsa, belgelendirme sürecine dönüş için yeni saha değerlendirmeleri belirleyici olacak. İyileştirme sağlanmazsa ilgili otel sertifika dışı kalırken, Antalya’daki kıyı otelleri için denetim baskısı ve ışık, ekipman, atık yönetimi gibi uygulamalara dönük görünürlük artabilir.

Küresel ölçekte olayın makro etkisi sınırlı kalır; ancak çevre sertifikalarının turizm talebinde daha fazla dikkate alınması halinde benzer kıyı destinasyonlarında işletme maliyetleri ve denetim süreçleri ağırlaşabilir. Ana belirsizlik, Denizyaka’daki tesisin bildirilen eksiklikleri ne kadar sürede gidereceği ve yeni yönetimin yuvalama sezonu boyunca kuralları kalıcı biçimde uygulayıp uygulamayacağı.