Ali Cengizkan, Salt Beyoğlu’nda kitap kapağı tasarımı üzerine konuşacak

Mimar ve şair Ali Cengizkan, 18 Haziran 2026’da İstanbul’da Salt Beyoğlu’nun Açık Sinema mekânında, Sadık Karamustafa’nın kitap kapağı tasarımlarını merkezine alan bir konuşma yapacak. Etkinlik, şiir kitapları başta olmak üzere kapak tasarımının estetiği ve yayıncılıkta değişen üretim koşullarını tartışmaya açacak.

Program kapsamında Karamustafa’nın 1995’te Kavram Yayınları’nın ‘Yeryüzü Şairleri’ dizisi için tasarladığı kapaklar ayrıntılı biçimde değerlendirilecek. Katılımın ücretsiz olduğu etkinlik, Salt’ın grafik tasarım odaklı arşiv ve araştırma çalışmalarının bir parçası olarak düzenleniyor.

Cengizkan, konuşmasında Salt Araştırma’daki Sadık Karamustafa Arşivi’nden örnekler ve tasarımcının üretimi üzerine yayımlanmış yazılardan alıntılar sunacak. Böylece tasarım kararlarının arkasındaki düşünsel ve teknik süreçler, dönemin yayıncılık pratikleriyle birlikte okunacak. Anlatı, hem görsel malzeme hem de belge üzerinden ilerleyecek.

Sunum, dönemin tipo baskı kültüründen ofset baskıya geçişin kapak tasarımına etkilerini, 1990’ların ortalarından itibaren yaygınlaşan dijital araçların üretim ve çoğaltma tekniklerini nasıl dönüştürdüğünü de ele alacak. Özellikle şiir kitapları gibi özel türlerde kapak tasarımına getirilen özgün yaklaşımlar örneklerle tartışılacak.

Konuşmacı, aynı zamanda 1980’lerde parçası olduğu tasarım ortamına dair deneyimlerini aktaracak. Bu kişisel tanıklık, Türkiye’de grafik tasarım alanının kurumsallaşması, atölye pratikleri ve baskı teknolojilerinin erişilebilirliği gibi başlıkları tarihsel bağlamına oturtacak.

‘Yeryüzü Şairleri’ kapaklarına odak

Sadık Karamustafa’nın 1995 tarihli ‘Yeryüzü Şairleri’ kapakları, tipografi, imge ve malzeme ilişkisini kuran dizgesel bir yaklaşımıyla konuşmanın ana örneklerinden biri olacak. Cengizkan, bu seride kullanılan görsel stratejileri ve dizi bütünlüğüne katkı sunan tasarım kararlarını yayınevi kimliği bağlamında değerlendirecek. İnceleme, kapakların şiir kitaplarının rafta görünürlüğü ve okurla kurduğu ilk temas üzerindeki rolüne de değinecek.

Baskı teknolojilerindeki dönüşüm ve arşiv

Program, tipo baskıdan ofsete geçişin harf, klişe ve renk kullanımı gibi kararları nasıl etkilediğine; 1990’ların ortalarından itibaren gelişen dijital araçların üretim süreçlerine getirdiği yeni imkân ve yöntemlere odaklanacak. Böylece teknik dönüşümün kapak tasarımındaki dil ve uygulamaya yansımaları bütünlüklü bir çerçevede tartışılacak.

Sunumda yararlanılacak görsel ve yazılı malzemeler, Salt Araştırma bünyesindeki Sadık Karamustafa Arşivi’nde yer alıyor. Kurumun grafik tasarım arşiv ve araştırma çalışmaları, Kurukahveci Mehmet Efendi tarafından destekleniyor. Program, bu uzun soluklu arşiv çabasının bir uzantısı olarak herkese açık biçimde kurgulandı.

Konuşmacı hakkında

Ali Cengizkan, 2015 yılına kadar ODTÜ Mimarlık Fakültesi’nde öğretim üyesi, bölüm başkanı ve dekan olarak görev yaptı; TED Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’nin kurucuları arasında yer aldı. Mimarlık eğitimi, mimarlık tarihi ve kentsel tarih üzerine çalışmaları bulunan Cengizkan’ın yayımlanmış on bir şiir kitabı da var.

2025’te İlhan Tekeli Şehircilik Kültürü Vakfı tarafından hazırlanan bir kitap, araştırmacı-yazar kimliğine odaklandı. Cengizkan, 2024’ten bu yana Cengizkan Tasarım Medya bünyesinde araştırmacı, editör ve küratör olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Konuşma 18 Haziran 2026’da saat 18.30’da Salt Beyoğlu’nun Açık Sinema’sında gerçekleşecek. Ücretsiz ve herkese açık programla ilgili güncellemeler kurumun duyurularıyla takip edilebilir.