F-35 Teslimatı Gecikmeli: Uçaklar Azorlar'da Bekliyor

İngiltere Savunma Bakanlığı'nın sipariş ettiği 48 adet F-35B Lightning savaş uçağının tamamının teslim alındığı duyurusu, filonun son iki uçağının hala Birleşik Krallık topraklarına ulaşamamasıyla gölgelendi. Bu iki adet F-35B tipi hayalet savaş uçağı, ABD'den İngiltere'ye yapılan teslimat uçuşu sırasında mekanik arıza yaşayarak Atlantik Okyanusu'ndaki Azor Adaları'nda mahsur kaldı.

Uçaklar İki Aydır Hangarda Bekliyor

The Telegraph ve EuroAsian Times'ın raporlarına göre, Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait bu iki jet, yaklaşık iki aydır Azor Adaları'ndaki Terceira Adası'nda bulunan Lajes Uluslararası Havalimanı'nda hangarda beklemek durumunda kaldı. Aynı teslimat partisindeki diğer üç uçak sorunsuz bir şekilde Norfolk'taki RAF Marham üssüne ulaşırken, söz konusu iki uçak Teksas'taki fabrikadan ayrıldıktan kısa bir süre sonra arızalandı.

Yapılan acil inişin ardından uçaklar, gerekli onarımlar tamamlanıncaya kadar bölgede alıkonuldu.

Bu durum, F-35 programındaki lojistik ve teknik aksaklıkların, teslimat süreçlerine de yansıdığının bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Uçakların İngiltere'ye dönmesi için Lajes üssünde kapsamlı onarım ve testlerin yapılması bekleniyor. Daha önce de benzer bir olay, Ekim 2025'te Belçika'ya ait bir F-35A uçağının teslimat uçuşunda yaşanmış ve yine Lajes Havalimanı'na iniş yapmasına neden olmuştu.

F-35 Programında Kronik Sorunlar ve Türkiye'ye Etkisi

F-35 programı genelinde yedek parça sıkıntıları ve harbe hazırlık oranlarındaki düşüklükler bilinen sorunlar arasında yer alıyor. Bu son olaylar, küresel F-35 filosunun operasyonel zorluklarını bir kez daha gözler önüne serdi. Geçtiğimiz haziran ayında bir İngiliz F-35B uçağı, yakıt yetersizliği ve kötü hava koşulları nedeniyle uçak gemisine dönemeyerek Hindistan'a acil iniş yapmıştı. Bu uçak, kapsamlı onarımların ardından ancak bir aydan fazla bir süre sonra havalanabilmişti.

Benzer şekilde, Mart 2025'te ABD Deniz Piyadeleri'ne ait bir F-35B, Japonya'da bir sivil havalimanına iniş yapmak zorunda kalmış ve parça değişimi nedeniyle uzun süre orada kalmıştı. Bu tür olaylar, F-35 programının karmaşıklığını ve bakım gereksinimlerinin yüksekliğini vurguluyor. İngiltere, F-35B filosunu hem Kraliyet Hava Kuvvetleri hem de Deniz Kuvvetleri bünyesinde ortaklaşa işletiyor ve toplam 138 uçak hedefliyor.

İngiltere'nin F-35 stratejisi, özellikle stenografi kalkış ve dikey iniş yapabilen F-35B varyantını uçak gemileri için kullanmayı içeriyor. Ayrıca, gelecekte alınması planlanan F-35A modellerinin nükleer bomba taşıma sertifikasına sahip olması, ülkenin nükleer caydırıcılık kapasitesini güçlendirme potansiyeli taşıyor. Bu durum, ABD'nin İngiltere'deki nükleer silahlarını İngiliz hava kuvvetleri ile entegre etme hazırlıklarını da etkileyebilir.

Denetim Raporları Yetersizlikleri Ortaya Koyuyor

İngiltere Ulusal Denetim Ofisi (NAO) tarafından Temmuz 2025'te yayımlanan bir rapor, F-35B programındaki gecikmelerin, altyapı eksikliklerinin ve personel yetersizliğinin harbe hazırlık seviyesini olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Rapora göre, 2024'te Birleşik Krallık F-35 filosunun görev kullanılabilirlik oranı, Savunma Bakanlığı'nın hedefinin neredeyse yarısında kalarak uluslararası standartların gerisinde seyretti. Bu durum, filonun operasyonel kabiliyetini sınırlıyor.

Uçağın tam operasyonel hizmet tarihinin 2030'ların başına ertelenmesi ve istenen menzilli silah sistemlerinin entegrasyonundaki gecikmeler, programın karşılaştığı zorlukları gösteriyor. F-35'ler Orta Doğu ve Kıbrıs'ta devriye görevlerini sürdürürken, Mart 2025'te bir İngiliz F-35B'nin Ürdün hava sahasında bir insansız hava aracını düşürdüğü bildirilmişti.

Bu, filonun ilk hava-hava muharebe başarısı olsa da, mevcut operasyonel takvimin bakım yükünü artıracağı ve kullanılabilirliği sınırlayacağı öngörülüyor.

Bu arka planda, Atlantik'te mahsur kalan son iki F-35B uçağı, filonun karşı karşıya olduğu lojistik ve teknik sıkışmışlığın en somut ve güncel göstergesi olarak değerlendiriliyor. Bu olaylar, İngiltere'nin savunma stratejisi ve gelecekteki askeri kabiliyetleri üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Uçakların ne zaman tamamen operasyonel hale geleceği ve filonun genel durumu yakından takip edilecektir.