Efes’te ‘taş hastanesi’ kuruldu, Stadyum Caddesi’nde ilerleme yüzde 60

UNESCO Dünya Miras Listesi’ndeki Efes Antik Kenti’nde, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Sonsuz Efes” projesi kapsamında kırılan ve toprak altında kalan taş eserlerin onarımı için bir “taş hastanesi” kuruldu. 14 Mayıs 2026’da paylaşılan bilgilere göre merkezde sütunlar, kaideler ve mimari bloklar taranıp temizleniyor, sağlamlaştırılıyor ve ait oldukları noktalara geri yerleştiriliyor.

Proje, antik kentin dolaşımını iyileştirmeyi ve ziyaretçilere yeni bir gezi rotası sunmayı hedefliyor. Çalışmalar, arkeoloji ve restorasyon disiplinlerinin ortaklığıyla yürütülüyor.

Çalışmalara Pamukkale Üniversitesi’nden Prof. Dr. Bahadır Duman’ın koordinasyonunda yerli ve yabancı 200-250 kişilik bir ekip katılıyor. Ekip; arkeologlar, restoratörler, jeologlar, mimarlar ve mühendislerden oluşuyor. Stadyum Caddesi’nde yürütülen uygulamalar, hem teknik dokümantasyon hem de sahada taşların yerine konumu açısından eşzamanlı ilerliyor.

Yetkililere göre her taş; ölçüm, çizim, fotoğraf ve hasar tespitinin ardından mekanik ve kimyasal müdahalelerle sağlamlaştırılıyor. Uygun görülen parçalar özel birleştirme teknikleriyle bütünlenerek özgün yerlerine alınıyor. Bu yaklaşım, antik izleri korumayı ve modern müdahaleyi minimumda tutmayı amaçlıyor.

Stadyum Caddesi üzerindeki 120-130 arası sütun ve kaidenin yaklaşık yüzde 60’ının restorasyonu tamamlandı. Kalan bölümün önümüzdeki aylarda bitirilmesi planlanıyor. Ekip, cadde boyunca tespit edilen Latince ve Grekçe yazıtların Türkçe ve İngilizce çevirilerini de hazırlayarak ziyaretçi bilgilendirmesini güçlendiriyor.

Stadyum Caddesi’nde kapsam ve yöntem

‘Taş hastanesi’nde belgeleme ve sağlamlaştırma adımları

Merkezde her bir taş parça önce ayrıntılı biçimde belgeleniyor; ardından yüzey temizlikleri, derz ve kırık onarımları ile taşıyıcı takviyeler yapılıyor. Sağlamlaştırılan elemanlar, taşıyıcı risklerin hesaplandığı bir plan dahilinde yerine konuyor. Böylece, yüzeyde görülen hatların tarihsel okumayı desteklemesi sağlanıyor.

2500 yıllık aksın algısını güçlendirme hedefi

Uzmanlar, Stadyum Caddesi’nin yaklaşık 2500 yıl boyunca aktif kullanıldığını ve dönemsel afetlerle zarar gördüğünü hatırlatıyor. Antik dönemde yapılan onarımların izleri de koruma stratejisinin parçası sayılıyor. Müdahalelerin “minimum” ilkesine bağlı kalması, hem özgün dokuyu hem de dönemsel katmanları görünür kılmayı amaçlıyor.

Sonraki duraklar: antik tiyatro ve Liman Caddesi

Yıl sonuna kadar planlanan uygulamalar

Stadyum Caddesi’nin ardından antik tiyatro ve Liman Caddesi’nde çalışmaların yıl sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Liman Caddesi’nde zemin kaplamaları ve sütunlar üzerinde restorasyon yürütülecek; Roma hamamında ise kazı ve konservasyon çalışmaları planlanıyor. Orta liman kapısında da uygulamalar gerçekleştirilecek.

Ziyaretçi rotasında yenilik

Yeni düzenlemelerle, daha önce deneyimlenmeyen bir güzergâhın açılması öngörülüyor. Ziyaretçilerin, yazıt çevirileri ve alan içi bilgilendirmeler sayesinde kentin farklı dönemlerini daha anlaşılır biçimde takip edebilmesi amaçlanıyor.

Kalan imalatların takvime uygun ilerlemesi halinde, yıl sonuna dek sahadaki ana etapların tamamlanması ve Efes’te daha bütüncül bir ziyaretçi rotasının devreye alınması bekleniyor.