Dünyanın en kalabalık şehirleri açıklandı: İstanbul 18’inci sırada

İstanbul'un BM listesindeki nüfusu TÜİK verisinden farklı çıkarken Cakarta, 41,9 milyon kişiyle küresel sıralamada başı çekiyor.

Birleşmiş Milletler'in (BM) 2025 tahminlerinde İstanbul'a biçilen 18. sıra, yalnızca kentlerin büyüklüğünü değil, ölçüm sınırlarını da gündeme getiriyor. İstanbul için uluslararası karşılaştırmada kullanılan yaklaşık 15 milyonluk tahmin ile Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yıl sonu kayıtları aynı nüfus tanımına dayanmıyor.

İstanbul için iki farklı ölçüm

BM'nin İstanbul tahmini yaklaşık 15 milyon 15 bin kişi düzeyinde bulunuyor. TÜİK ise 2025 sonu için Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi kapsamında 15 milyon 754 bin 53 kişilik nüfus bildiriyor.

Aktarılan yöntem açıklamasında BM'nin karşılaştırmasının kentleşmiş bölgeleri, TÜİK'in hesabının ise idari sınırlar içinde kayıtlı kişileri kapsadığı belirtiliyor. Dolayısıyla rakamların yan yana konulması, tek başına İstanbul'un nüfus kazandığını veya kaybettiğini göstermiyor; önce hangi coğrafyanın ve hangi ölçümün esas alındığını ayırmak gerekiyor.

Uluslararası listede İstanbul'un hemen üzerinde, 15,2 milyon kişiyle Pakistan'ın Lahor kenti bulunuyor. Altındaki iki basamakta ise Rusya'dan Moskova 14,5 milyon, Vietnam'dan Ho Chi Minh Kenti 14,1 milyon kişiyle yer alıyor.

Cakarta önde, Tokyo üçüncü sırada

BM'nin Kasım 2025 tarihli World Urbanization Prospects 2025 raporunda Cakarta için verilen 41,9 milyonluk tahmini, Dakka'nın 36,6 milyonluk nüfusu izliyor. Daha önce listenin başında gösterilen Tokyo ise 33,4 milyon kişiyle üçüncü konumda bulunuyor.

Bu sıralama, mevcut tahminlerin kentleri hangi büyüklükte gösterdiğini ortaya koyuyor. Ancak önceki karşılaştırmayla aynı sınırlar ve yöntemler altında hazırlanmış nüfus serileri olmadan, Tokyo'nun sıra kaybını doğrudan nüfus azalması olarak okumak mümkün değil.

Yeni Delhi 30,2 milyon kişiyle dördüncü, Şanghay 29,6 milyon kişiyle beşinci basamakta yer alıyor. İlk 10 kentin dokuzunun Asya'da bulunması, listenin üst bölümündeki coğrafi yoğunlaşmayı gösteriyor; bu grubun Asya dışındaki tek üyesi, 25,6 milyonluk tahminle yedinci olan Kahire.

Çin'den Guangzhou, 27,6 milyon kişiyle Şanghay'ın ardından altıncı sırayı alıyor. Kahire'nin altındaki üç basamakta Manila 24,7 milyon, Kalküta 22,6 milyon ve Seul 22,5 milyon kişiyle sıralanıyor; böylece ilk 10'un tamamı 20 milyon eşiğinin üzerinde bulunuyor.

İlk 10 dışındaki kentler de listenin farklı kıtalara yayıldığını gösteriyor. Brezilya'daki São Paulo 19 milyon kişiyle 13., Meksiko ise 17,7 milyon kişiyle 15. sırada; bu iki kent, Asya'nın ağırlık taşıdığı tabloda Amerika kıtasını temsil ediyor.

Dakka projeksiyonu ve megakentlerin yükü

BM'nin 2050 projeksiyonunda Dakka'nın 52,1 milyon kişiye ulaşarak Cakarta'nın önüne geçmesi bekleniyor. Bu rakam, 2025 için verilen 36,6 milyonluk tahminden farklı olarak geleceğe ilişkin bir hesaplama; gerçekleşmiş nüfus verisi ya da kesinleşmiş bir sıralama değil.

Raporda, nüfusu 10 milyonun üzerindeki kentlerin sayısının 1975'te sekizken 2025'te 33 olduğu belirtiliyor. Bu grubun 19 üyesi Asya'da bulunurken BM, toplam sayının 2050'de 37 olacağını öngörüyor.

Megakent sayısındaki değişim ile mevcut kentlerin büyümesi ayrı göstergeler. Dakka için öngörülen artış gerçekleşirse, yeni kentlerin 10 milyon eşiğini aşmasından bağımsız olarak, halihazırda büyük olan bir yerleşimin hizmet vermesi gereken nüfus genişleyecek.

Bu nedenle gelecekteki sıralamanın yanında konut, ulaşım, su ve kanalizasyon kapasitesinin nüfusla birlikte nasıl değiştiği de önem taşıyor. Hizmet kapasitesi büyümeye yetişmezse altyapı baskısı artabilir; yatırımlar nüfus artışına ayak uydurursa aynı demografik büyüme daha sınırlı hizmet sıkışıklığıyla karşılanabilir.