DSÖ: Tütün şirketleri yeni nesli hedefliyor; hükümetler gençleri korumalı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 31 Mayıs Dünya Tütünsüzlük Günü kapsamında yayımladığı yeni raporda, tütün kullanımının her yıl 7 milyondan fazla can aldığına dikkat çekerek hükümetleri gençleri tütün ve nikotin ürünlerine bağımlılıktan korumaya çağırdı. DSÖ, dünya genelinde 13-15 yaş arasındaki en az 40 milyon çocuğun tütün ürünleri kullandığını belirtti. Kuruma göre gençler arasında elektronik sigara ve nikotin poşeti gibi ürünlerin kullanımı yükselişte.

Raporda, tütün ve nikotin endüstrisinin ürünlerini özellikle ergenler ve genç yetişkinler için daha çekici hale getirecek tasarımlar ve aromalarla pazarladığı vurgulandı. DSÖ, nikotinin gelişim çağındaki beyinler için son derece bağımlılık yapıcı ve zararlı olduğunu, bu nedenle gençlerin maruziyetinin önlenmesinin halk sağlığı açısından kritik olduğunu bildirdi.

Örgüt, tütün kullanımının küresel ölçekte önlenebilir ölüm nedenlerinin başında geldiğini ve kardiyovasküler ile solunum sistemi hastalıklarının yanı sıra çok sayıda kanser türüyle ilişkili olduğuna işaret etti. Rapora göre tütün, elektronik sigara ve nikotin poşeti kullanıcılarının toplamı dünya genelinde 1 milyarı aşıyor.

Gençlerde kullanım ve sağlık riskleri

DSÖ, 13-15 yaş grubunda tütün ürünlerine başlayanların, nikotinin bağımlılık yapıcı doğası nedeniyle uzun vadeli kullanıma daha kolay sürüklendiğini kaydetti. Kurum, bu yaşlarda başlayan kullanımın ilerleyen yıllarda bırakmayı zorlaştırdığını ve hastalık riskini artırdığını belirtiyor.

Elektronik sigaralar ve nikotin poşetleri, duman içermeseler bile nikotin maruziyetini artırarak bağımlılığı derinleştirebiliyor. Raporda, bu ürünlerin tatlandırılmış çeşitleriyle birlikte “daha masum” algısı yarattığı, ancak gençler için ciddi bir giriş kapısı oluşturduğu uyarısı yer aldı.

DSÖ’nün önerdiği politika adımları

DSÖ, hükümetlerin gençleri korumak için kapsamlı bir dizi önlem alabileceğini ve alması gerektiğini belirtiyor. Örgüt; aromalı ürünlerin yasaklanması, reklam, tanıtım ve sponsorluk faaliyetlerinin engellenmesi ile kapalı kamusal alanların tamamen dumansız hale getirilmesini temel adımlar arasında sayıyor.

Buna ek olarak, denetim ve uygulamanın güçlendirilmesi ile mevzuat boşluklarının kapatılması öneriliyor. DSÖ, bu adımların birlikte hayata geçirilmesi halinde gençlerin tütün ve nikotin ürünlerine erişiminin ve maruziyetinin anlamlı biçimde azalacağını değerlendiriyor.

Nikotin poşetlerinde düzenleme ve pazarlama boşluğu

Raporda, hızla büyüyen nikotin poşeti pazarının sosyal medya fenomenlerinin de dahil olduğu yoğun tanıtım kampanyalarıyla desteklendiği aktarıldı. DSÖ’nün bulgularına göre, dünya çapında yaklaşık 160 ülkede nikotin poşetlerine özel düzenleme bulunmuyor; bu durum milyonlarca kişiyi korumasız bırakıyor.

DSÖ, büyük tütün şirketlerinin iş modellerini yeniden kurgulayarak ölümcül klasik ürünlerden kâr elde etmeyi sürdürürken, eşzamanlı olarak aromalı elektronik sigaralar, nikotin poşetleri ve benzeri ürünleri agresif biçimde pazarladığına dikkat çekti. Kurum, bu stratejilerin yeni nesli nikotine bağımlı kılma riskini büyüttüğünü vurguluyor.

DSÖ, hükümetlere gençler arasında yaygınlaşan bu ürünlerin satış, pazarlama ve erişimini sınırlayacak kapsamlı politikalar benimseme ve uygulamada kararlılık gösterme çağrısını yineliyor. Önümüzdeki dönemde ülkelerin mevzuat adımları ve denetim sonuçları, gençlerin tütün ve nikotin ürünlerine yönelimindeki seyrin belirleyicisi olacak.