CXCR3 blokajı Alzheimer farelerinde hafıza dokusunu yüzde 40 korudu

ScienceDaily Health'in 20 Ekim tarihli haberine göre, St. Louis'deki Washington University School of Medicine araştırmacıları Alzheimer benzeri tau birikintileri olan farelerde CXCR3'ü bloke ederek hafıza bölgesindeki beyin dokusunu yaklaşık %40 oranında daha fazla korudu.

Kanıt düzeyi: Erken (küçük, hayvan, hücre veya ön baskı çalışması). Neuron dergisinde 28 Eylül'de yayımlanan çalışma, tau ile ilişkili nörodejenerasyon için olası bir bağışıklık hedefine işaret ediyor ancak insanlarda güvenlilik veya fayda göstermiş değil.

Araştırmacılar, aktive olmuş T hücrelerinin kimyasal sinyalleri izleyerek dokuya girmesine yardımcı olan bir reseptör olan CXCR3'e karşı bir antikor kullandı. T hücreleri bağışıklık hücreleridir; bu çalışmada odaklanılan konu, bu hücrelerin anormal tau birikimi olan beyin bölgelerine hareketiydi.

ScienceDaily'nin aktardığına göre, beş günde bir uygulanan üç buçuk aylık antikor tedavisinin ardından, tedavi edilen farelerin beyinlerinde tedavi edilmeyen farelere kıyasla yaklaşık yarı yarıya daha az T hücresi vardı. Tedavi edilen farelerde ayrıca daha az nöronal hasar görüldü ve fareler bir hafıza testinde daha iyi performans gösterdi.

Müdahale anormal tau yumaklarını azaltmadı. Tedavi edilen ve edilmeyen farelerde benzer seviyelerde tau birikimi vardı; bu da söz konusu hayvan modelinde protein birikintileri kalsa bile bir bağışıklık yanıtını sınırlamanın daha az beyin hasarıyla ilişkili olduğunu düşündürdü.

“Bu terapötik yaklaşımda, eğer güvenliyse, ilacı beyne girecek şekilde tasarlamak zorunda kalmazsınız --ki çoğu molekül kan-beyin bariyerini iyi geçemediği için bu büyük bir avantajdır-- ve bu terapötik etkiyi elde etmek için taudan kurtulmanız gerekmez” dedi çalışmanın kıdemli yazarı ve WashU Medicine'da nöroloji profesörü olan David M. Holtzman.

Tauopatiler, anormal tau proteini birikimiyle belirginleşen hastalıklardır. Alzheimer hastalığı kaynakta ikincil bir tauopati olarak tanımlanıyor çünkü hem amiloid hem de tau mevcut; birincil tauopatiler ise amiloid olmadan tau içerir.

Çalışma daha önceki WashU araştırmalarına dayanıyor. Holtzman'ın laboratuvarından çıkan 2023 tarihli bir Nature çalışması, T hücrelerinin anormal tau birikimi olan farelerin beynine girdiğini ve nörodejenerasyona katkıda bulunduğunu bildirmişti. Ekim ayının başlarında yayımlanan bir Nature Neuroscience çalışması ise bu hücreleri yönlendiren sinyallerin beyin dışındaki lenf düğümlerinden geldiğini aktardı.

Burada test edilen mekanizma, kimyasal bir sinyal olan CXCL10 ve aktive olmuş T hücreleri üzerindeki eşleşen reseptörü CXCR3'ü içeriyordu. Rapora göre, T hücrelerinde CXCL10 veya CXCR3 bulunmayan farelerde, araştırmacılar inflamasyonu tetiklese bile beyne T hücresi infiltrasyonu azaldı.

Çalışma, CXCR3'ün bloke edilmesinin insanlarda Alzheimer hastalığını yavaşlatacağını gösteremez. Çalışma farelerde yürütüldü, ScienceDaily incelenen hayvan sayısını bildirmedi ve nörodejeneratif hastalıkların hayvan modelleri insanlardaki tedavi etkilerini öngörmede sıklıkla yetersiz kalıyor.

Kaynak ayrıca antikorun beyin sınırına ulaştığını ancak beyin dokusunun içine girmediğini bildirdi. Bu durum ilaç geliştirme açısından önemli olabilir; çünkü kan dolaşımından beyne neyin gireceğini sınırlayan koruyucu sistem olan kan-beyin bariyeri birçok molekülü engeller.

Araştırma; BrightFocus Postdoctoral Fellowship, National Institutes of Health/National Institute on Aging hibeleri, GHR Foundation, Carol and Gene Ludwig Initiative in Neuroimmunology Research, özel bağışlar ve Freedom Together Foundation tarafından desteklendi. ScienceDaily tarafından listelenen çıkar çatışması bildirimleri arasında Holtzman'ın C2N Diagnostics'in kurucu ortaklığı, Denali, Genentech ve Switch'teki bilimsel danışma kurulu rolleri, Pfizer, Roche, Novartis, Annexon ve Acta için danışmanlık yapması ile Neuron ve Cell'deki danışmanlık rolleri yer alıyor.

Bulgular tau birikimi olan fareler için geçerlidir ve bağışıklığı hedefleyen tedavinin hastalardaki Alzheimer hastalığını tedavi ettiğine dair bir kanıt olarak okunmamalıdır. Kaynakta belirtilen bir sonraki adım, yaklaşımın insanlarda test edilecek kadar güvenli ve etkili olup olmadığını belirlemeye yönelik ileri araştırmalardır.

Kaynak: ScienceDaily Health, 20 Ekim 2026; 28 Eylül'de yayımlanan Neuron çalışması.

Atlas360 sağlık araştırmalarını aktarır ve tıbbi tavsiye vermez.