İnegöl’deki ‘gelin mezarı’ için kimlik araştırmasına bakanlığa başvuru

Bursa’nın İnegöl ilçesine bağlı Çeltikçi Mahallesi’nde halk arasında “gelin mezarı” olarak bilinen isimsiz bir mezarın kime ait olduğunun tespiti için 14 Mayıs 2026’da Kültür ve Turizm Bakanlığı’na resmi başvuru yapıldı. Başvuruyu mahalle muhtarı Selahattin Dumanlar gerçekleştirdi. Mezarın yaklaşık iki asırlık olduğuna ilişkin yerel anlatılar bulunuyor. Süreç, mezar çevresinde yıllardır süren farklı rivayetleri resmî bir araştırmayla netleştirmeyi hedefliyor.

Mahalle merkezindeki yol kenarında yer alan mezar uzun süredir bölge sakinlerinin gündeminde. İnegöl Belediyesi yetkilileri, bölgede bir mezar bulunduğunu doğrularken, kimin yattığına dair kesin bir kayıt olmadığını belirtiyor. Bu belirsizlik, bir yandan merakı artırırken diğer yandan da mezar çevresinde saygı ve korunma hassasiyetini güçlendiriyor.

Mezarın sahibine dair üç yaygın anlatı öne çıkıyor. İlki, sevdiğine kavuşamayan genç bir kızın evlendiği gece hayatını kaybettiği ve mezarının da bir evin önüne yapıldığı iddiası. İkinci anlatı, burada bir evliya yattığı yönündeki inanç. Üçüncüsü ise Kurtuluş Savaşı döneminde şehit düşen bir askerin bölge halkı tarafından hızla defnedildiği ve mezarın ona ait olduğu rivayeti.

Mahalle muhtarı Dumanlar, büyüklerinden dinledikleri bu rivayetlerin hangisinin gerçeği yansıttığının bilinmediğini, bu nedenle resmî bir tespit için bakanlığa dilekçe sunduklarını söyledi. Muhtarlık, mezarın bakım ve temizliğini düzenli olarak sürdürüyor; mahalleli de mezar çevresinde saygılı bir tutum benimsiyor. Amaç, bilimsel bir incelemeyle hem mezarın kimliğini hem de olası tarihsel değerini ortaya koymak.

Başvuru süreci ve araştırmanın hedefi

Bakanlığa yapılan başvuruyla birlikte mezarın tarihi, konumu ve fiziksel özelliklerine ilişkin kayıtların derlenmesi ve uzmanlarca incelenmesi bekleniyor. Yerel düzeyde aktarılan “iki asır” tahmini, ancak arkeolojik ve arşiv çalışmalarının birlikte yürütülmesiyle doğrulanabilecek. Yetkililer, şu aşamada mezarın varlığını teyit etmekle birlikte, kimliğe dair bilgi bulunmadığını ifade ediyor.

İnegöl’deki bu tekil örnek, kırsal yerleşimlerde sözlü tarih ile maddi kültürün nasıl iç içe geçtiğini gösteriyor. Yol kenarındaki konumu nedeniyle kolay erişilebilir olan mezar, zaman içinde mahalle belleğinde sembolik bir yere dönüşmüş durumda. Bu durum, gelecekte yapılacak bir tespit ya da tescil kararının hem koruma önceliklerini hem de yerel anlatıları etkilemesi olasılığını gündeme getiriyor.

Köydeki etkisi ve halk inanışları

Yaklaşık 480 haneli ve 1.410 nüfuslu kırsal mahallede farklı görüşler bir arada. Bir kesim, gelin hikâyesini sahiplenirken; bir kesim de şehit asker anlatısının daha güçlü ihtimal olduğunu aktarıyor. Muhtarın ifadesine göre yaşlılar, geçmişte özellikle kandil gecelerinde burada mum yakıp dua ederdi; bu pratik, mezarın “evliya” anlatısıyla da besleniyor.

Mezar, kısa süre önce sosyal medyada paylaşılan bir videonun ardından yeniden ilgi gördü. Mahalleye şehir dışından gelen ziyaretçilerin uğrayıp bilgi aldığı, yerel halkın ise net bir veri olmadığı için rivayetler üzerinden bilgi verdiği belirtiliyor. Bu ilgi, mezarın düzenli bakımını ve çevre düzenlemesini de önemli kılıyor.

Kurtuluş Savaşı’na uzanan hatıra olasılığı ise köyün tarihsel hafızasında ayrı bir yerde duruyor. Anlatıya göre, o yıllarda küçük bir yerleşim olan bölgede çatışmaların ardından hızlı bir defin gerçekleşmiş olabilir. Bu çerçevede yapılacak arşiv taraması ve uzman incelemesi, sözlü tarihle örtüşen bulgular ortaya koyarsa, mezarın kimliği konusunda yıllardır süren belirsizlik sona erebilir.

Resmî incelemenin nasıl yürütüleceğine dair ayrıntılar paylaşılmadı. Bakanlığın değerlendirmesi tamamlandığında, ortaya çıkacak bulguların mezarın korunmasına ve bölgenin kültürel mirasının daha sağlıklı biçimde aktarılmasına katkı sağlaması bekleniyor.