BM Raporu: İran'da 21 idam ve 4 bin tutuklama var

BM'den İran'a İnsan Hakları Uyarısı

Birleşmiş Milletler (BM), İran'da son dönemde tırmanan protestolar ve toplumsal huzursuzlukların ardından yaşanan hak ihlallerine ilişkin endişe verici veriler paylaştı. BM yetkilileri, protesto dalgasının başlangıcından bu yana en az 21 kişinin çeşitli suçlamalarla idam edildiğini açıkladı.

Raporda ayrıca, ülke genelinde yaklaşık 4 bin kişinin gözaltına alındığı ve bu kişilerin birçoğunun "insanlık dışı ve aşağılayıcı muameleye" maruz kaldığı vurgulandı. Bu açıklama, İran'daki adli süreçlerin şeffaflığı ve tutukluluk koşulları hakkındaki uluslararası kaygıları yeniden alevlendirdi.

İdam ve Tutuklamaların Arkasındaki Nedenler

İran yönetimi, idam cezalarını ve kitlesel tutuklamaları genellikle ulusal güvenliği tehdit eden eylemler, "yeryüzünde fesat çıkarmak" (moharebeh) ve kamu düzenini bozmak gibi gerekçelere dayandırıyor. Ancak uluslararası insan hakları örgütleri, bu suçlamaların sıklıkla muhalif sesleri bastırmak için kullanıldığını savunuyor.

Özellikle 2022'de Mahsa Amini'nin gözaltında hayatını kaybetmesiyle tetiklenen "Kadın, Yaşam, Özgürlük" protestolarından bu yana, hükümetin muhalefete karşı tutumu daha da sertleşti. Tutuklananlar arasında aktivistler, gazeteciler, öğrenciler ve sanatçılar bulunuyor. Gözaltına alınanların adil yargılanma hakkından mahrum bırakıldığı ve işkence altında zorla itiraf vermeye zorlandığı yönünde ciddi iddialar mevcut.

BM'nin raporu, bu iddiaları uluslararası düzeyde teyit ederek, İran'daki sistematik baskı politikalarına dikkat çekiyor. İdam edilen kişilerin yargılandığı davaların genellikle kapalı kapılar ardında ve aceleyle sonuçlandırıldığı, sanıkların avukat seçme hakkının kısıtlandığı belirtiliyor.

Uluslararası Tepkiler ve Tahran'ın Duruşu

BM'nin yayımladığı bu son veriler, uluslararası toplumda Tahran'a yönelik diplomatik baskının artmasına neden oldu. Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere birçok Batılı ülke, İran'daki insan hakları ihlallerini kınayan açıklamalar yaparak mevcut yaptırımları genişletme sinyali verdi.

İran İslam Cumhuriyeti ise bu tür raporları ve eleştirileri, ülkenin iç işlerine müdahale ve Batı destekli bir karalama kampanyasının parçası olarak nitelendiriyor. Tahran yönetimi, yargı kararlarının bağımsız olduğunu ve ulusal güvenlik yasaları çerçevesinde hareket edildiğini savunarak suçlamaları reddediyor.

Ancak artan idamlar ve kitlesel tutuklamalar, İran'ın uluslararası alanda daha fazla yalnızlaşmasına yol açıyor. Ülkedeki temel hak ve özgürlüklerin durumu, nükleer müzakereler gibi diğer diplomatik süreçleri de olumsuz etkileme potansiyeli taşıyor. Önümüzdeki dönemde, insan hakları odaklı yeni yaptırımların gündeme gelmesi bekleniyor.