İstanbul kentsel dönüşümde 1 milyon konut tamamlandı

İstanbul’da kentsel dönüşüm kapsamında yenilenen konut sayısı 1 milyona ulaştı. Resmi verilere göre kentte 2012’den bu yana 1 milyon 298 bin bağımsız bölüm dönüşüm sürecine dahil edildi ve 291 bin bağımsız bölümde çalışmalar sürüyor.

Bu tablo, kentsel riskin yönetimi ile konut arzının yenilenmesi hedeflerinin aynı program içinde yürüdüğünü gösteriyor. İstanbul’da dönüşümün ölçeği, deprem riskine karşı yapısal yenileme kapasitesinin ve finansman araçlarının belirleyici olduğu bir eşik olarak okunuyor.

Kampanya çerçevesinde hak sahiplerine 875 bin TL hibe

Dönüşümün ana finansman kanallarından biri “Yarısı Bizden” kampanyası olarak öne çıkıyor. Kampanya çerçevesinde hak sahiplerine 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği sağlanıyor.

Program tasarımı, hibe ve kredi bileşimini bir araya getirerek hane bütçesindeki peşinat ve borçlanma baskısını dağıtmayı amaçlıyor. Taşınma desteği ise inşaat süresindeki geçiş maliyetlerini azaltmayı hedefleyen tamamlayıcı bir unsur olarak kullanılıyor.

Büyük ölçekli, alan bazlı projelerde inşaat süreçlerini TOKİ veya Emlak Konut yürütüyor. Bu model, parsel bazlı uygulamalara kıyasla daha merkezi bir planlama ve yüklenici yönetimi kurgusu anlamına geliyor.

Türkiye genelinde 2012’den bu yana 2 milyon 378 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlandı. Aynı dönemde 81 ilde toplam 2 milyon 761 bin bağımsız bölüm riskli yapı statüsünde dönüşüm kapsamına alındı.

Ulusal ölçekteki sayılar, dönüşüm programının temel çerçevesinin 2012’de başlayan mevzuat ve kurumsal kapasiteyle şekillendiğine işaret ediyor. Riskli yapı tespitleri ile fiilen tamamlanan dönüşüm arasındaki fark, uygulama takvimi, finansman ve proje geliştirme hızının sonuçları nasıl etkilediğini gösteren bir gösterge niteliği taşıyor.

İstanbul verileri, dönüşüm faaliyetlerinin afet riski açısından en kritik bölgede yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Kentteki toplam dönüşüm hacmi, hem iş gücü ve malzeme tedariki hem de finansman ihtiyacı bakımından kamu ve özel sektör kapasitesini aynı anda zorlayan bir alan olarak öne çıkıyor.

Önümüzdeki dönemde devam eden 291 bin bağımsız bölümün şantiyeye dönüşme hızı, programın kısa vadeli risk azaltma etkisini belirleyen ana değişkenlerden biri olacak. Finansman modellerinin sürdürülebilirliği, hane erişimi ve kamu bütçe yükü arasındaki denge ise dönüşümün ölçeklenmesinde kritik rol oynayacak.

İstanbul’daki dönüşümün ölçeği ve uygulama kanalları

İstanbul’da 1 milyon konutun tamamlanması, dönüşümün sadece tekil bina yenilemelerinden ibaret olmadığını, geniş bir bağımsız bölüm havuzuna yayıldığını gösteriyor. 1 milyon 298 bin bağımsız bölümün sürece alınması, riskli yapıların tespit edilmesi, uzlaşma süreçleri, proje geliştirme ve inşaat safhalarını kapsayan uzun bir zincirin yönetildiğini ortaya koyuyor.

“Yarısı Bizden” gibi araçlar, hak sahiplerinin mali yükünü paylaşmayı hedeflerken; TOKİ ve Emlak Konut gibi kurumlar, büyük alanlarda uygulama standardizasyonu ve proje yönetimiyle süreci hızlandırmayı amaçlıyor. Bu iki kanalın birlikte işlemesi, İstanbul’da dönüşümün hem hane bazlı talep hem de kamu eliyle arz yönlü kapasiteye dayandığını gösteriyor.