AYM, CHP'nin 128 Milyar Dolar Başvurusunu Reddetti

Anayasa Mahkemesi (AYM), Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) rezervlerindeki 128 milyar dolarlık dövizle ilgili başvurusunu esastan reddetti. Bu karar, CHP'nin TBMM Genel Kurulu'nda reddedilen araştırma önergesi sonrası yapılan bireysel başvuruyu kapsıyor.

Mahkeme, başvurunun kabul edilemez olduğuna hükmederek, konunun siyasi bir mesele olduğunu ve Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına girmediğini belirtti. Karar, 13 Haziran 2024 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Başvuru Süreci ve İçeriği

CHP, Hazine ve Maliye eski Bakanı Berat Albayrak döneminde TCMB rezervlerinden 128 milyar doların hangi yöntemlerle ve kimlere satıldığının araştırılması amacıyla TBMM Başkanlığı'na bir önerge sunmuştu. Bu önerge, Mart 2021 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda AK Parti ve MHP oylarıyla reddedilmişti.

Ret kararının ardından CHP, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunarak, araştırma önergesinin reddedilmesinin milletvekillerinin yasama faaliyetlerine katılma haklarını ihlal ettiğini savunmuştu. Parti, Genel Kurul'da yaşanan bu reddin Anayasa'nın 67. maddesinde yer alan seçimlerde oy kullanma, halkoylamasına katılma ve bağımsız aday olma haklarını da kapsayan siyasi hakların ihlali olduğunu iddia etti.

AYM'nin Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Anayasa Mahkemesi, başvuruyu incelemiş ve konunun yasama sürecine ilişkin bir siyasi tartışma olduğunu ortaya koydu. Mahkeme, parlamento içi denetime yönelik yasama işlemlerinin ve bu kapsamdaki siyasi faaliyetlerin, yargısal denetim alanı içinde yer almadığına karar verdi.

Mahkeme, yasama organı tarafından verilen bir ret kararının, doğrudan bireysel başvuruya konu olamayacağını vurguladı. AYM, milletvekillerinin yasama faaliyeti çerçevesinde ortaya çıkan hukuka aykırılık iddialarının, ancak yasama dokunulmazlığı veya milletvekilliği düşürülmesi gibi istisnai durumlarla ilişkili olabileceğini bildirdi. Bu tür durumlar dışında, Meclis'in kendi iç işleyişine dair kararlarının AYM'nin denetimi dışında kaldığı belirtildi.

Siyasi Etkileri ve Gelecek

AYM'nin bu kararı, 128 milyar dolar meselesi etrafındaki siyasi tartışmaların mahkeme yerine siyaset zemininde devam edeceğini gösteriyor. CHP, uzun süredir bu konuyu gündemde tutarak hükümete eleştiriler yöneltiyordu. Karar, muhalefetin bu konudaki hukuki yollarının sınırlı olduğunu ortaya koymuş oldu.

Gelecekte, bu tür denetim mekanizmalarının etkinliği ve siyasi hakların kapsamı üzerine tartışmaların sürmesi bekleniyor. Merkez Bankası'nın rezerv yönetimi ve şeffaflık konuları, kamuoyu gündeminde yer almaya devam edecektir.