Arıklı'nın görevden alınmasının ardından: KKTC'de koalisyon ortağı YDP hükümetten çekildi

YDP hükümetten çekilme kararı aldı; Arıklı'nın görevden alınması KKTC'de 25 sandalyeli Üstel hükümetinin Meclis hesabını daralttı.

Yeniden Doğuş Partisi Genel Başkanı Erhan Arıklı, Parti Meclisi'nin kararını Başbakan Ünal Üstel'e yazılı bildireceklerini söyledi. Karar, Arıklı'nın Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı görevinden alınmasının aynı günü açıklandı.

YDP'nin 2 sandalyesi

Mevcut Cumhuriyet Meclisi dağılımına göre Ulusal Birlik Partisi'nin 23, Demokrat Parti'nin 2, YDP'nin 2 sandalyesi bulunuyor. YDP'nin çekilmesi, UBP ve DP'nin toplamını 49 dolu sandalyeli Meclis'te 25'e indiriyor; bir sandalye boş görünüyor.

Üstel hükümeti Mayıs 2022'den bu yana UBP, DP ve YDP ortaklığıyla görev yapıyordu. YDP'nin kararı kabine dengesini olduğu kadar Meclis aritmetiğini de etkiliyor, ancak kararın hükümetin hukuki statüsüne nasıl yansıyacağı yazılı bildirimin ardından netleşecek.

Girne açıklarında soruşturma

Arıklı, Üstel'in kendisini telefonla aradığını ve Girne açıklarındaki gemi kazası soruşturmasının sağlıklı yürütülmesi için görevden alma kararını ilettiğini aktardı. Arıklı, bu aşamada siyasi tartışmayı büyütmek istemediğini ve kayıp kişilere ulaşılmadan kapsamlı değerlendirme yapmayacağını söyledi.

Olay yerine gitmeme kararını da açıklayan Arıklı, kayıp yakınlarının provoke edildiği yönünde bilgiler aldığını belirtti. Bölgede doğabilecek bir gerilimin siyasi tartışmaya dönüşmemesi için alana gitmediğini ifade etti.

Kazaya ilişkin teknik inceleme sürüyor. Arıklı, Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından Kaza Kırım Ekibi istediklerini ve ekibin incelemeye başladığını söyledi.

Dokunulmazlık başlığında da pozisyonunu yenileyen Arıklı, savcılıktan talep gelirse kaldırılması yönünde oy kullanacağını açıkladı. Bu ifade, soruşturmanın siyasi kanada uzanması halinde YDP liderinin Meclis sürecinde nasıl davranacağına dair ilk işaret oldu.

2022 koalisyon hesabı

Üçlü yapı, 12 Mayıs 2022'de KKTC'nin 40. hükümeti olarak kurulmuştu. Öncesinde Faiz Sucuoğlu başkanlığındaki UBP, DP ve YDP hükümeti 30 Nisan 2022'de istifasını Cumhurbaşkanı Ersin Tatar'a sunmuş, Tatar erken seçimi alternatif olarak görmediğini açıklamıştı.

Tatar, 9 Mayıs 2022'de dönemin İçişleri Bakanı ve UBP Girne Milletvekili Ünal Üstel'i hükümeti kurmakla görevlendirdi. Üstel, aynı yıl 11 Eylül'de UBP genel başkanı seçildi ve koalisyonun merkezindeki siyasi ağırlığını parti liderliğiyle pekiştirdi.

23 Ocak 2022 erken genel seçiminde UBP %39,54 oyla birinci oldu ve 50 kişilik Meclis'te 24 sandalye kazandı. CTP %32,4 oyla 18 sandalye alırken, DP %7,41 ile 3, YDP %6,39 ile 2, HP %6,68 ile 3 sandalye elde etti.

Yazılı çekilme bildirimi kabine değişikliğiyle sınırlı kalırsa, küresel makro etkisi sınırlı olur; turizm, ulaştırma ve bütçe takvimi yerel idari devamlılığa bağlı kalır. Bu senaryoda Üstel hükümetinin önceliği, 25 sandalyeli tabanı Meclis yoklamalarında korumak olur.

YDP dışarıdan destek veya konu bazlı müzakere yolunu seçerse, parti hükümet dışında kalarak deniz kazası soruşturması ve ulaştırma dosyalarında siyasi mesafe kurabilir. Bu yol, küçük partilerin pazarlık gücünü artırırken sektör tarafında liman güvenliği, deniz taşımacılığı denetimi ve bakanlık atamalarını daha görünür hale getirir.

Erken seçim baskısı güçlenirse, KKTC iç siyaseti 2022'deki sandalye dağılımının yenilenip yenilenmeyeceğine odaklanır. Böyle bir süreçte açık soru, gemi kazası soruşturmasının takvimi ile hükümetin Meclis çoğunluğunu birlikte yönetip yönetemeyeceği olacak.