5 maddede Berlin'in kritik sınavı: Elif Eralp anketlerde lider, AfD güçleniyor

Berlin seçimi, 2,5 milyon seçmenin oyuyla CDU-SPD koalisyonunun kaderini ve Die Linke ile AfD'nin yükselişini ölçüyor.

Die Linke bir puan önde

Son Infratest dimap araştırmasına göre Die Linke yüzde 21 ile ilk sırada yer alıyor; CDU yüzde yirmi ile bir puan geride, AfD ise yüzde 18 ile üçüncü sırada görünüyor. Yeşiller yüzde 16, SPD yüzde 12 düzeyinde kalırken BSW yüzde 4 ile Berlin Eyalet Meclisi için gereken yüzde 5 barajının altında bulunuyor.

Bu tablo, 2023 tekrar seçimine göre iki partide açık bir yön değişimine işaret ediyor. CDU o seçimde yüzde 28,2 ile birinci olmuş, Die Linke yüzde 12,2'de kalmış, AfD ise %9,1 oy almıştı.

Eralp kampanyayı kiraya bağlıyor

Die Linke'nin Berlin Eyalet Başbakanı adayı Elif Eralp, kampanyasının merkezine konut krizini koydu. Ailesi 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Türkiye'den Almanya'ya göç eden Eralp, 1981'de Münih'te doğdu ve Berlin siyasetinde kira artışlarına karşı müdahale çağrısıyla öne çıktı.

Parti, büyük konut şirketlerinin kamulaştırılmasını ve 2021'deki konut referandumunun uygulanmasını savunuyor. Berlinliler o referandumda, 3.000'den fazla konuta sahip şirketlerin konut stokları için yasal kamulaştırma sürecinin başlatılmasına yüzde 57,6 destek vermişti; karar tek başına mülkiyet devri yaratmamıştı.

Anket gündemi, Eralp'in başlığının neden seçmen karşılığı bulduğunu gösteriyor. Infratest dimap araştırmasında Berlinlilerin yüzde 32'si kentin birinci sorunu olarak konut ve barınmayı gösterirken göç ve sığınma yüzde on, güvenlik ve suç yüzde 9 seviyesinde kaldı.

CDU adayı sonradan değişti

CDU yarışa Berlin Maliye Senatörü Stefan Evers ile giriyor. Yeniden aday olması beklenen Başbakan Belediye Başkanı Kai Wegner'in çekilmesinin ardından Evers, partinin mali disiplin, yatırım, kamu hizmetleri ve güvenlik başlıklarını taşıyan adayı oldu.

Evers 2011'den bu yana Berlin Eyalet Meclisi'nde, 2023'ten beri de maliye senatörü olarak görev yapıyor. CDU'nun mevcut ortağı SPD ise Steffen Krach ile uygun kira, yeni konut, aile politikaları ve kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi başlıklarını öne çıkarıyor.

Yeşiller yarışa Werner Graf ve Bettina Jarasch ikilisiyle katılıyor. Parti konut, ulaşım, iklim ve yaşam kalitesi başlıkları üzerinden hem kiracı seçmene hem de şehir içi altyapı tartışmasına sesleniyor.

AfD'nin %18 hesabı

AfD'nin %18'e ulaşması, 2023'teki %9,1 oy oranına göre neredeyse iki katlık bir ankete karşılık geliyor. Partinin adayı Berlin Eyalet Meclisi Grup Başkanı Kristin Brinker; kampanya göç, güvenlik, kamu harcamaları ve konut politikası üzerine kurulu.

AfD'nin sandalye sayısı artsa bile hükümet denklemi ayrı bir sorun olarak duruyor. Diğer büyük partilerin AfD ile koalisyona kapalı tutumu sürerse, güçlü bir AfD grubu meclis aritmetiğini zorlayabilir ancak doğrudan yürütme ortağına dönüşmeyebilir.

Seçim kuralları da sonucu etkileyebilir. Berlin'de 20 Eylül'de 16 yaşını doldurmuş Alman vatandaşları, kentte en az üç aydır yaşamaları şartıyla oy kullanabilecek; ayrıca ilk ve ikinci oylar bu kez ayrı pusulalar yerine aynı pusulada verilecek.

Sandık sonrası üç yol

Berlin Eyalet Meclisi'nde normal koşullarda en az 130 sandalye bulunuyor ve partiler kural olarak sandalye alabilmek için yüzde 5 barajını aşmak zorunda. Bu nedenle BSW'nin %4'te kalıp kalmaması, dar farkların koalisyon hesabına nasıl çevrileceğini etkileyebilir.

Die Linke sandıktan birinci çıkıp çoğunluk arayışında merkez sol bir hat kurabilirse, kira müdahalesi ve kamulaştırma tartışması Berlin'den federal konut politikasına taşınır. Bu yol, parti için Eralp'in gündemini güçlendirir; konut sektörü içinse büyük portföy sahiplerine dönük hukuki ve mali belirsizliği artırır.

CDU üstünlüğünü korur veya koalisyon kurma kapasitesini sürdürürse, bütçe disiplini ve kamu hizmetleri başlıkları öne çıkar. Bu senaryoda Berlin'in yatırım planları daha merkezi bir mali çerçeveye bağlanır; inşaat ve ulaşım sektörleri için ana soru yeni konut üretiminin kira kontrolüyle nasıl dengeleneceği olur.

AfD yüksek oy alıp ortaklık dışında kalırsa, sonuç hükümeti değil muhalefetin ağırlığını değiştirir. Böyle bir aritmetik, Almanya'da göç ve güvenlik tartışmasını sertleştirirken Berlin'de koalisyon müzakerelerini uzatabilir ve konut piyasası için karar takvimini geciktirebilir.